#### ROZDZIAŁ II OGÓLNE ZASADY ORGANIZACJI RYNKU #### Artykuł 3 Konkurencyjne, zorientowane na potrzeby odbiorcy, elastyczne i niedyskryminacyjne rynki gazu ziemnego i wodoru 1. Państwa członkowskie zapewniają, aby wszyscy odbiorcy mieli swobodę zakupu gazu ziemnego i wodoru od wybranego przez nich dostawcy oraz zapewniają wszystkim odbiorcom swobodę zawarcia więcej niż jednej umowy na dostawy gazu ziemnego lub wodoru jednocześnie, pod warunkiem że utworzone są wymagane przyłączenia i punkty pomiarowe. 2. Państwa członkowskie zapewniają, by ich prawo krajowe nie utrudniało bezzasadnie transgranicznego handlu gazem ziemnym i wodorem, funkcjonowania i powstawania płynnego obrotu gazem ziemnym i wodorem, udziału konsumentów, inwestycji, w szczególności w gaz odnawialny i gaz niskoemisyjny, lub magazynowania energii między państwami członkowskimi, oraz by ceny gazu ziemnego i wodoru odzwierciedlały rzeczywisty poziom zapotrzebowania i dostaw. 3. Państwa członkowskie zapewniają, aby na rynkach wewnętrznych gazu ziemnego i wodoru nie istniały żadne nieuzasadnione przeszkody w zakresie wchodzenia na rynek, opuszczania go, prowadzenia obrotu i prowadzenia działalności. 4. Państwa członkowskie i organy regulacyjne zapewniają, aby przedsiębiorstwa energetyczne podlegały przejrzystym, proporcjonalnym i wolnym od dyskryminacji przepisom, opłatom i zasadom traktowania, w szczególności w odniesieniu do przyłączenia do sieci, dostępu do rynków hurtowych, dostępu do danych, procedur zmiany dostawcy oraz systemów rozliczeń, a w stosownych przypadkach udzielania koncesji. (41) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2022/869 z dnia 30 maja 2022 r. w sprawie wytycznych dotyczących transeuropejskiej infrastruktury energetycznej, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 715/2009, (UE) 2019/942 i (UE) 2019/943 oraz dyrektywy 2009/73/WE i (UE) 2019/944 oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 347/2013 (Dz.U. L 152 z 3.6.2022, s. 45). Dz.U. L z 15.7.2024 PL 5. Państwa członkowskie zapewniają, aby uczestnicy rynku z państw trzecich działający na rynkach wewnętrznych gazu ziemnego i wodoru przestrzegali mającego zastosowanie prawa Unii i prawa krajowego, w tym odnoszącego się do środowiska i bezpieczeństwa. 6. Państwa członkowskie zapewniają ukierunkowane na odbiorcę i efektywne energetycznie podejście na rynku wodoru. Wykorzystanie wodoru jest ukierunkowane na odbiorców w sektorach trudnych do dekarbonizacji o wysokim potencjale redukcji emisji gazów cieplarnianych, w przypadku gdy nie są dostępne żadne bardziej energooszczędne i racjonalne pod względem kosztów rozwiązania. 7. Państwa członkowskie zapewniają, aby niniejsza dyrektywa była wdrażana w sposób sprzyjający integracji systemu energetycznego, nie dyskryminując jednocześnie nadmiernie rozwiązań bardziej energooszczędnych, takich jak bezpośrednia elektryfikacja, zgodnie z zasadą „efektywność energetyczna przede wszystkim”. #### Artykuł 4 Rynkowe ceny dostaw 1. Dostawcom przysługuje swoboda w ustalaniu ceny, po jakiej dostarczają gaz ziemny i wodór odbiorcom. Państwa członkowskie podejmują odpowiednie działania w celu zapewnienia skutecznej konkurencji między dostawcami oraz zapewnienia przystępnych cen dla odbiorców końcowych. 2. Państwa członkowskie zapewniają ochronę odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym i wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi, zgodnie z art. 26 do 29 za pomocą polityki socjalnej lub środków innych niż interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego i wodoru. 3. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 i 2 państwa członkowskie mogą stosować interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego dla odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym lub wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi. Takie interwencje publiczne muszą spełniać warunki określone w ust. 4 i 5. 4. Interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego: a) muszą służyć ogólnemu interesowi gospodarczemu i nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia ogólnego interesu gospodarczego; b) muszą być jasno określone, przejrzyste, wolne od dyskryminacji i możliwe do zweryfikowania; c) muszą gwarantować unijnym przedsiębiorstwom gazowym dostęp do odbiorców na równych warunkach; d) muszą być ograniczone w czasie i proporcjonalne dla beneficjentów; e) nie mogą pociągać za sobą dodatkowych kosztów dyskryminujących uczestników rynku; f) nie mogą utrudniać stopniowego i terminowego wycofywania kopalnego gazu ziemnego prowadzonego z myślą o osiągnięciu unijnego celu klimatycznego na 2030 r. i celu neutralności klimatycznej określonego w rozporządzeniu (UE) 2021/1119. 5. Każde państwo członkowskie, które stosuje interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego zgodnie z ust. 3 niniejszego artykułu przestrzega również art. 3 ust. 3 lit. d) i art. 24 rozporządzenia (UE) 2018/1999, niezależnie od tego, czy liczba odbiorców będących gospodarstwami domowymi dotkniętych ubóstwem energetycznym w tym państwie członkowskim jest znacząca. Przed zniesieniem interwencji publicznych w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego państwa członkowskie zapewniają odpowiednie środki wsparcia dla odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym i wrażliwych odbiorców będących gospodarstwami domowymi zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu. 6. W celu wprowadzenia skutecznej konkurencji między dostawcami w odniesieniu do umów na dostawy gazu ziemnego, a także aby doprowadzić do w pełni skutecznego ustalania przystępnych cen detalicznych gazu ziemnego na zasadach rynkowych zgodnie z ust. 1, państwa członkowskie mogą w okresie przejściowym stosować interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego dla odbiorców będących gospodarstwami domowymi, którzy nie korzystają z interwencji publicznych na mocy ust. 3, oraz dla mikroprzedsiębiorstw. 7. Interwencje publiczne prowadzone zgodnie z ust. 6 muszą spełniać kryteria określone w ust. 4, a także: a) musi im towarzyszyć zestaw środków służących wprowadzeniu skutecznej konkurencji, jak również metody oceny postępów w odniesieniu do tych środków; PL Dz.U. L z 15.7.2024 b) muszą być określone z wykorzystaniem metod zapewniających niedyskryminujące traktowanie dostawców; c) muszą ustalać cenę na poziomie przewyższającym koszty, umożliwiającym rzeczywistą konkurencję cenową; d) muszą być opracowane tak, by minimalizować wszelki negatywny wpływ na hurtowy rynek gazu ziemnego; e) muszą zapewniać wszystkim beneficjentom takich interwencji publicznych możliwość wyboru konkurencyjnych ofert rynkowych i informowanie ich bezpośrednio, co najmniej raz na kwartał, o dostępności ofert i możliwości oszczędności na konkurencyjnym rynku, a także zapewniać pomoc przy przechodzeniu na ofertę rynkową; f) muszą zapewniać, w przypadku gdy dane państwo członkowskie przystępuje do wprowadzania inteligentnych systemów pomiarowych zgodnie z art. 17, by wszyscy beneficjenci takich interwencji publicznych byli bezpośrednio informowani o możliwości instalacji inteligentnych liczników i otrzymywali niezbędną pomoc w tym zakresie; g) nie mogą prowadzić do bezpośredniego subsydiowania skrośnego między odbiorcami zaopatrywanymi po cenach wolnorynkowych a odbiorcami zaopatrywanymi po cenach regulowanych. 8. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o środkach przyjętych zgodnie z ust. 3 i 6 w ciągu miesiąca od ich przyjęcia i mogą niezwłocznie je zastosować. Do powiadomienia dołącza się wyjaśnienie, dlaczego zakładanego celu nie można osiągnąć w wystarczającym stopniu za pomocą innych instrumentów, jak zapewniono zgodność z wymogami określonymi w ust. 4, 5 i 7 i jaki jest wpływ zgłoszonych środków na konkurencję. W powiadomieniu opisuje się zakres beneficjentów, w szczególności odbiorców dotkniętych ubóstwem energetycznym i odbiorców wrażliwych będących gospodarstwami domowymi, a także ewentualnych innych beneficjentów, czas trwania środków i liczbę odbiorców będących gospodarstwami domowymi, których dotyczy dany środek, oraz wyjaśnia się, jak ustalono ceny regulowane. 9. Do dnia 15 marca 2025 r., a następnie co dwa lata, w ramach zintegrowanych sprawozdań w dziedzinie energii i klimatu dotyczących postępów państwa członkowskie przedkładają Komisji sprawozdania dotyczące wykonania niniejszego artykułu oraz konieczności i proporcjonalności interwencji publicznych na podstawie niniejszego artykułu oraz oceny postępów we wprowadzaniu skutecznej konkurencji między dostawcami i w przechodzeniu na ceny rynkowe. Państwa członkowskie, które stosują ceny regulowane zgodnie z ust. 6, składają sprawozdania dotyczące spełnienia warunków określonych w ust. 7, w tym wykonywania przez dostawców obowiązku stosowania takich interwencji oraz wpływu cen regulowanych na sytuację finansową tych dostawców. 10. Komisja przeprowadza przegląd wykonania niniejszego artykułu w celu osiągnięcia rynkowych cen detalicznych gazu ziemnego oraz i przedstawia Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat. stosownych przypadkach, sprawozdanie zawiera w stosownych przypadkach ocenę wpływu środków na postępy w osiąganiu unijnego celu neutralności klimatycznej oraz pozostałych celów dotyczących energii i klimatu. To sprawozdanie można połączyć ze sprawozdaniem, o którym mowa w art. 5 ust. 10 dyrektywy (UE) 2019/944, na temat wykonania tego artykułu. W odpowiednich przypadkach, równolegle ze sprawozdaniem lub po jego przedłożeniu należy przedłożyć wniosek ustawodawczy. Wniosek ten może określać datę zakończenia stosowania cen regulowanych. #### Artykuł 5 Dostęp do przystępnej cenowo energii podczas kryzysu cen gazu ziemnego 1. Rada, na wniosek Komisji, w drodze decyzji wykonawczej, może ogłosić regionalny lub ogólnounijny kryzys związany z cenami gazu ziemnego, jeżeli spełnione są następujące warunki: a) istnienie bardzo wysokich średnich cen na hurtowych rynkach gazu ziemnego– co najmniej dwuipółkrotnie wyższe niż średnia cena z poprzednich 5 lat i wynoszące co najmniej 180 EUR/MWh – które według przewidywań utrzymają się przez co najmniej 6 miesięcy; przy obliczaniu średniej ceny w ciągu poprzednich 5 lat nie uwzględnia się tych okresów, w czasie których ogłoszony był regionalny lub ogólnounijny kryzys związany z cenami gazu ziemnego; b) występuje gwałtowny wzrost cen detalicznych gazu ziemnego wynoszący około 70 %, który według przewidywań utrzyma się przez co najmniej 3 miesiące. 2. W decyzji wykonawczej, o której mowa w ust. 1 określa się okres ważności tej decyzji, który może wynosić maksymalnie jeden rok. Okres ten może zostać przedłużony zgodnie z procedurą określoną w ust. 8 na kolejne okresy nieprzekraczające jednego roku. Dz.U. L z 15.7.2024 PL 3. Ogłoszenie regionalnego lub ogólnounijnego kryzysu związanego z cenami gazu ziemnego na mocy ust. 1 zapewnia uczciwą konkurencję i handel we wszystkich państwach członkowskich, których dotyczy ta decyzja wykonawcza, tak aby uniknąć nadmiernych zakłóceń na rynku wewnętrznym. 4. W przypadku gdy spełnione są warunki, o których mowa w ust. 1, Komisja przedstawia wniosek dotyczący ogłoszenia regionalnego lub ogólnounijnego kryzysu związanego z cenami gazu ziemnego, który zawiera proponowany okres ważności decyzji wykonawczej. 5. Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną, może zmienić wniosek Komisji przedłożony na podstawie ust. 4 lub 8. 6. W przypadku gdy Rada przyjęła decyzję wykonawczą na podstawie ust. 1, państwa członkowskie mogą – w okresie ważności tej decyzji – stosować ukierunkowane interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego małym i średnim przedsiębiorstwom (MŚP), gospodarstwom domowym i podmiotom świadczącym podstawowe usługi społeczne zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1938. Takie interwencje publiczne: a) ograniczają się do maksymalnie 70 % zużycia przez beneficjenta w tym samym okresie poprzedniego roku i podtrzymują zachętę do zmniejszenia zapotrzebowania; b) spełniają warunki określone w art. 4 ust. 4 i 7; c) w stosownych przypadkach spełniają warunki określone w ust. 7; d) są opracowane tak, by minimalizować wszelką negatywną fragmentację na rynku wewnętrznym. 7. W przypadku gdy Rada przyjęła decyzję wykonawczą na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu, państwa członkowskie mogą na czas trwania okresu ważności tej decyzji, na zasadzie odstępstwa od art. 4 ust. 7 lit. c), stosując ukierunkowane interwencje publiczne w zakresie ustalania cen za dostawy gazu ziemnego na podstawie art. 4 ust. 6 lub na podstawie ust. 6 niniejszego artykułu, wyjątkowo i tymczasowo ustalić cenę dostawy gazu ziemnego poniżej kosztów, pod warunkiem że spełnione są następujące warunki: a) cena ustalona dla odbiorców będących gospodarstwami domowymi ma zastosowanie jedynie do maksymalnie 80 % mediany zużycia w sektorze gospodarstw domowych i podtrzymuje zachętę do zmniejszenia zapotrzebowania; b) nie dochodzi do dyskryminacji żadnych dostawców; c) dostawcy otrzymują rekompensatę za dostawy poniżej kosztów w sposób przejrzysty i niedyskryminacyjny; d) wszyscy dostawcy kwalifikują się do składania ofert dotyczących ceny za dostawy gazu ziemnego poniżej kosztów na tych samych podstawach; e) proponowane środki nie zakłócają wewnętrznego rynku gazu ziemnego. 8. W odpowiednim czasie przed upływem okresu ważności określonego zgodnie z ust. 2 Komisja ocenia, czy warunki ustanowione w ust. 1 są nadal spełnione. Jeżeli Komisja uzna, że warunki ustanowione w ust. 1 są nadal spełnione, przedkłada Radzie wniosek w sprawie przedłużenia okresu ważności decyzji wykonawczej przyjętej zgodnie z ust. 1. W przypadku gdy Rada podejmie decyzję o przedłużeniu okresu ważności, ust. 6 i 7 mają zastosowanie w trakcie tego przedłużonego okresu 7. Komisja stale ocenia i monitoruje wpływ środków przyjętych na mocy niniejszego artykułu oraz regularnie publikuje wyniki takich ocen. #### Artykuł 6 Obowiązki użyteczności publicznej 1. Państwa członkowskie, opierając się na swojej strukturze organizacyjnej i z należytym uwzględnieniem zasady pomocniczości, zapewniają bez uszczerbku dla ust. 2 działanie przedsiębiorstw gazowych i przedsiębiorstw wodorowych zgodnie z zasadami niniejszej dyrektywy, mając na celu stworzenie konkurencyjnych, bezpiecznych i zrównoważonych pod względem środowiskowym rynków gazu ziemnego i wodoru. Państwa członkowskie nie dyskryminują tych przedsiębiorstw pod względem ich praw lub obowiązków. PL Dz.U. L z 15.7.2024 2. W pełni uwzględniając odpowiednie postanowienia TFUE, w szczególności jego art. 106, państwa członkowskie mogą w ogólnym interesie gospodarczym nałożyć na przedsiębiorstwa gazowe i przedsiębiorstwa wodorowe obowiązki użyteczności publicznej, które mogą odnosić się do bezpieczeństwa, w tym również do bezpieczeństwa dostaw, regularności i jakości dostaw, a także ochrony środowiska, w tym również do wydajności energetycznej, energii ze źródeł odnawialnych i ochrony klimatu, jak również do cen dostaw gazu ziemnego. Takie obowiązki muszą być jasno określone, przejrzyste, niedyskryminacyjne, weryfikowalne i gwarantować unijnym przedsiębiorstwom gazowym i przedsiębiorstwom wodorowym równość dostępu do konsumentów krajowych. Obowiązki użyteczności publicznej dotyczące interwencji publicznych w zakresie ustalania cen dostaw gazu ziemnego spełniają wymogi określone w art. 4 i 5 niniejszej dyrektywy. 3. Obowiązki użyteczności publicznej związane z bezpieczeństwem dostaw gazu zapewniają zgodność przedsiębiorstw gazowych ze standardem w zakresie dostaw gazu na podstawie art. 6 rozporządzenia (UE) 2017/1938 i są spójne z wynikami krajowych ocen ryzyka przeprowadzanych na podstawie art. 7 ust. 3 tego rozporządzenia, jak określono w planach działań zapobiegawczych przygotowywanych na podstawie art. 9 ust. 1 lit. c), d) i k) tego rozporządzenia. Obowiązki użyteczności publicznej wykraczające poza to, co jest konieczne do zapewnienia zgodności z art. 6 rozporządzenia (UE) 2017/1938, są zgodne z kryteriami określonymi w art. 8 ust. 1 tego rozporządzenia. 4. Jeżeli za wypełnienie obowiązków określonych w niniejszym artykule przewidziano przyznawanie przez państwo członkowskie rekompensat finansowych lub innych form rekompensaty, odbywa się to w sposób przejrzysty i niedyskryminacyjny. 5. Dokonując transpozycji niniejszej dyrektywy, państwa członkowskie informują Komisję o wszystkich środkach przyjętych w celu spełnienia obowiązków użyteczności publicznej, w tym również ochrony konsumentów i ochrony środowiska, a także o ich możliwym wpływie na konkurencję krajową i międzynarodową oraz o tym, czy takie środki wymagają odstępstwa od niniejszej dyrektywy. Państwa członkowskie powiadamiają następnie Komisję co dwa lata o wszelkich zmianach takich środków niezależnie od tego, czy wymagają one odstępstwa od niniejszej dyrektywy czy też nie. 6. Nakładając obowiązki użyteczności publicznej na podstawie ust. 2, państwa członkowskie konsultują się z odpowiednimi zainteresowanymi stronami na wczesnym etapie oraz w sposób otwarty, inkluzywny i przejrzysty. Wszystkie oficjalne dokumenty związane z konsultacjami i dokumenty wykorzystane do stworzenia obowiązku użyteczności publicznej są udostępniane publicznie z zachowaniem poufności szczególnie chronionych informacji handlowych i ochrony danych. #### Artykuł 7 Promowanie regionalnej współpracy i integracji 1. Państwa członkowskie, jak również organy regulacyjne, współpracują ze sobą w celu integracji ich rynków krajowych na jednym lub wielu poziomach regionalnych w kierunku stworzenia rynków regionalnych, w przypadku gdy tak zdecydują państwa członkowskie lub ich organy regulacyjne, a następnie w kierunku stworzenia w pełni zliberalizowanego rynku wewnętrznego. W szczególności państwa członkowskie lub– jeżeli państwa członkowskie tak postanowiły – organy regulacyjne promują i ułatwiają współpracę operatorów systemów przesyłowych gazu ziemnego i operatorów sieci przesyłowych wodorowych na poziomie regionalnym, w tym w sprawach transgranicznych i w kwestii wycofania aktywów z eksploatacji, w celu zapewnienia racjonalnej kosztowo dekarbonizacji zgodnie z unijnym celem neutralności klimatycznej i utworzenia konkurencyjnych rynków wewnętrznych gazu ziemnego i wodoru, działają na rzecz spójności swoich ram prawnych, regulacyjnych i technicznych oraz ułatwiają integrację systemów odizolowanych tworzących wyspy gazu ziemnego, które nadal istnieją w Unii. Obszary geograficzne objęte tą współpracą regionalną obejmują współpracę w obszarach geograficznych określonych zgodnie z art. 31 ust. 3 rozporządzenia (UE) 2024/1789. Współpraca ta może obejmować inne obszary geograficzne. W przypadku gdy Komisja uzna, że przepisy na poziomie Unii są istotne dla regionalnej integracji rynków gazu ziemnego i wodoru, zapewnia odpowiednie niewiążące wytyczne uwzględniające specyfikę tych rynków i wpływ na rynki sąsiednie. 2. Agencja ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) współpracuje z organami regulacyjnymi i z operatorami systemów przesyłowych i operatorami sieci przesyłowych wodorowych w celu zapewnienia zgodności ram regulacyjnych między regionami i w ramach regionów z myślą o utworzeniu konkurencyjnych rynków wewnętrznych gazu ziemnego i wodoru. W przypadku gdy ACER uzna, że konieczne są wiążące zasady dotyczące takiej współpracy, wydaje ona odpowiednie zalecenia. 3. W przypadku, gdy operatorzy systemów przesyłowych zintegrowani pionowo uczestniczą we wspólnym przedsiębiorstwie ustanowionym w celu wprowadzania w życie takiej współpracy, to wspólne przedsiębiorstwo ustanawia i wprowadza w życie program zgodności określający środki, które mają zostać podjęte w celu wykluczenia zachowań dyskryminacyjnych i antykonkurencyjnych. W tym programie zgodności określa się szczegółowe obowiązki pracowników Dz.U. L z 15.7.2024 PL związane z osiągnięciem celu polegającego na wyeliminowaniu zachowań dyskryminacyjnych i antykonkurencyjnych. Program podlega zatwierdzeniu przez ACER. Zgodność z programem jest niezależnie monitorowana przez inspektorów do spraw zgodności operatorów systemów przesyłowych zintegrowanych pionowo. #### Artykuł 8 Procedura udzielania zezwoleń 1. W przypadkach, gdy wymagane jest zezwolenie, takie jak licencja, pozwolenie, koncesja, zgoda lub zatwierdzenie, na budowę lub eksploatację instalacji gazu ziemnego, instalacji wytwarzania wodoru i infrastruktury systemu wodorowego, państwa członkowskie lub jakikolwiek wyznaczony przez nie właściwy organ udzielają zezwoleń na budowę lub eksploatację na swoim terytorium takich instalacji, infrastruktury, gazociągów lub związanych z nimi urządzeń, zgodnie z ust. 2–11. Państwa członkowskie lub jakikolwiek właściwy organ przez nie wyznaczony mogą również na tej samej podstawie udzielać zezwoleń na dostawę gazu ziemnego i wodoru oraz zezwoleń dla odbiorców hurtowych. 2. W przypadku, gdy w państwach członkowskich istnieje system zezwoleń, określają one obiektywne i niedyskrymi­ nacyjne kryteria oraz przejrzyste procedury, które powinny być spełnione, w przypadku gdy przedsiębiorstwo występuje o zezwolenie na dostawę gazu ziemnego i wodoru lub budowę lub eksploatację instalacji gazu ziemnego, instalacji wytwarzania wodoru lub infrastruktury systemu wodorowego. Kryteria i procedury udzielania zezwoleń podawane są do wiadomości publicznej. Państwa członkowskie zapewniają, aby procedury udzielania zezwoleń na takie instalacje, infrastrukturę, gazociągi lub związane z nimi urządzenia uwzględniały w stosownych przypadkach znaczenie projektu dla rynków wewnętrznych gazu ziemnego i wodoru. Państwa członkowskie zapewniają spójność systemu zezwoleń na infrastrukturę systemu wodorowego z planami rozwoju sieci przesyłowych i sieci dystrybucyjnych wodorowych, przyjętymi na podstawie art. 55 i 56. 3. W przypadku dostawców gazu ziemnego państwa członkowskie mogą ocenić kondycję finansową i możliwości techniczne wnioskodawców jako kryterium udzielenia zezwolenia. Takie kryterium jest w pełni przejrzyste i niedyskryminacyjne. 4. Państwa członkowskie zapewniają, aby wszelkie przepisy krajowe dotyczące procedury udzielania zezwoleń, o której mowa w niniejszym artykule, były proporcjonalne, niezbędne i przyczyniały się do wdrożenia ogólnych zasad organizacji rynków gazu ziemnego i wodoru oraz dostępu do infrastruktury, zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”, osiągnięcia unijnych celów w zakresie klimatu i energii oraz do realizacji zintegrowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu państw członkowskich, a także ich długoterminowych strategii przyjętych na podstawie rozporządzenia (UE) 2018/1999. 5. Procedury udzielania zezwoleń na działalność, o której mowa w ust. 1, nie mogą trwać dłużej niż dwa lata, z uwzględnieniem wszystkich odpowiednich procedur właściwych organów. Jeżeli jest to należycie uzasadnione ze względu na wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, można przedłużyć ten okres dwóch lat maksymalnie o jeden rok. 6. Państwa członkowskie oceniają, które krajowe środki ustawodawcze i nieustawodawcze są niezbędne do usprawnienia procedur wydawania zezwoleń, z uwzględnieniem i bez utrudniania wszelkich etapów procedur związanych z procedurami oceny oddziaływania na środowisko i konsultacji publicznych. Państwa członkowskie przekazują Komisji wyniki takich ocen w ramach swoich zintegrowanych krajowych planów w dziedzinie energii i klimatu, o których mowa w art. 3 rozporządzenia (UE) 2018/1999 i zgodnie z procedurą określoną w art. 7–12 tego rozporządzenia, a także w ramach zintegrowanych krajowych sprawozdań w dziedzinie energii i klimatu na podstawie art. 17 tego rozporządzenia. 7. Terminy ustanowione w ust. 5 niniejszego artykułu stosuje się bez uszczerbku dla obowiązków wynikających z mającego zastosowanie prawa Unii w dziedzinie środowiska i energii, w tym dyrektywy (UE) 2018/2001, oraz dla odwołań sądowych, środków zaskarżenia i innych postępowań przed sądem lub trybunałem oraz alternatywnych mechanizmów rozstrzygania sporów, w tym procedur rozpatrywania skarg, pozasądowych odwołań i środków zaskarżenia; terminy te mogą być przedłużone na okres trwania takich procedur. 8. Państwa członkowskie tworzą lub wyznaczają co najmniej jeden punkt kontaktowy. Taki punkt kontaktowy, na żądanie wnioskodawcy i nieodpłatnie, zapewnia wnioskodawcy pomoc w przejściu przez procedurę udzielania zezwoleń i ułatwia jej przeprowadzenie w zakresie działalności, o której mowa w ust. 1, aż do momentu wydania zezwolenia przez odpowiedzialne organy na zakończenie procedury. Podczas całej procedury administracyjnej nie należy zmuszać wnioskodawcy do kontaktowania się z więcej niż z jednym punktem kontaktowym podczas całej procedury administracyjnej. 9. Państwa członkowskie zapewniają, aby zezwolenia wydawane na mocy prawa krajowego na budowę i eksploatację infrastruktury dla systemu gazu ziemnego miały zastosowanie również do infrastruktury systemu wodorowego. Pozostaje to bez uszczerbku dla prawa państw członkowskich do cofnięcia tych zezwoleń, jeżeli infrastruktura wodoru nie spełnia określonych w prawie unijnym lub krajowym przepisów bezpieczeństwa technicznego dla infrastruktury systemu wodorowego. PL Dz.U. L z 15.7.2024 10. Państwa członkowskie zapewniają, aby istniejące prawa użytkowania gruntów w zakresie budowy i eksploatacji gazociągów i innych aktywów sieci były stosowane również do rurociągów i innych aktywów sieci na potrzeby transportu wodoru. 11. W przypadku przeniesienia własności infrastruktury w ramach tego samego przedsiębiorstwa w celu spełnienia wymogów art. 69, zezwolenia i prawa użytkowania gruntów dotyczące tej infrastruktury są również przenoszone na nowego właściciela. 12. Państwa członkowskie zapewniają, aby przyczyny każdej odmowy udzielenia zezwolenia były obiektywne i niedyskryminacyjne oraz, aby zostały one przedstawione wnioskodawcy. Przyczyny takich odmów są zgłaszane Komisji. Państwa członkowskie ustanawiają procedurę umożliwiającą wnioskodawcy odwoływanie się od takich odmów. 13. Mając na uwadze rozwój nowych obszarów zaopatrywanych w gaz i ogólną skuteczność działań, oraz bez uszczerbku dla art. 34, państwa członkowskie mogą odmówić udzielenia kolejnego zezwolenia na budowę lub eksploatację systemu gazociągów dystrybucyjnych gazu ziemnego na określonym obszarze, jeżeli systemy gazociągowe zostały już zbudowane lub jest zatwierdzona ich budowa na tym obszarze oraz gdy istniejąca lub proponowana zdolność nie jest w pełni wykorzystana. 14. Państwa członkowskie odmawiają udzielenia zezwolenia na budowę i eksploatację infrastruktury przesyłowej lub dystrybucyjnej gazu ziemnego na obszarach, na których plan rozwoju sieci na podstawie art. 55 przewiduje wycofanie z eksploatacji systemu przesyłowego lub jego odpowiednich części lub plan wycofania z eksploatacji sieci dystrybucyjnej został zatwierdzony na podstawie art. 57. 15. W przypadku, gdy zezwolenie w rozumieniu ust. 1 niniejszego artykułu wchodzi w zakres stosowania art. 15 i art. 15b–17 dyrektywy (UE) 2018/2001, zastosowanie mają wyłącznie te przepisy. #### Artykuł 9 Certyfikacja paliw odnawialnych i paliw niskoemisyjnych 1. Gaz odnawialny certyfikuje się zgodnie z art. 29, 29a i 30 dyrektywy (UE) 2018/2001. Paliwa niskoemisyjne certyfikuje się zgodnie z niniejszym artykułem. 2. W celu zapewnienia, aby ograniczenia emisji gazów cieplarnianych spowodowane wykorzystaniem paliw niskoemisyjnych wyniosły co najmniej 70 %, państwa członkowskie nakładają na podmioty gospodarcze obowiązek wykazania, że przedmiotowy próg oraz wymogi określone w metodologii, o której mowa w ust. 5 niniejszego artykułu, zostały spełnione. Do tych celów nakładają one na podmioty gospodarcze obowiązek stosowania systemu bilansu masy zgodnie z art. 30 ust. 1 i 2 dyrektywy (UE) 2018/2001. 3. Państwa członkowskie zapewniają, aby podmioty gospodarcze przekazywały wiarygodne informacje dotyczące przestrzegania ograniczenia emisji gazów cieplarnianych wynoszącego 70 %, o którym mowa w ust. 2, i zgodności z metodologią, o której mowa w ust. 5, oraz aby podmioty gospodarcze udostępniały właściwemu państwu członkowskiemu, na żądanie, dane wykorzystane do przekazania tych informacji. Państwa członkowskie wymagają od podmiotów gospodarczych wprowadzenia odpowiedniego standardu niezależnego audytu przedłożonych informacji oraz dostarczenia dowodów przeprowadzenia go. Audyt kontroluje, czy systemy stosowane przez podmioty gospodarcze są dokładne, wiarygodne i zabezpieczone przed nadużyciami. 4. Obowiązki określone w ust. 2 mają zastosowanie bez względu na to, czy paliwa niskoemisyjne są wytwarzane w Unii, czy też importowane. Informacje dotyczące pochodzenia geograficznego i rodzaju surowców przeznaczonych na paliwa niskoemisyjne lub wodór niskoemisyjny w podziale na dostawców paliw udostępnia się konsumentom na stronach internetowych operatorów, dostawców lub odpowiednich właściwych organów i co roku aktualizuje. 5. Do dnia 5 sierpnia 2025 r. Komisja przyjmie akty delegowane zgodnie z art. 90 w celu uzupełnienia niniejszej dyrektywy poprzez określenie metodologii oceny ograniczenia emisji gazów cieplarnianych dzięki paliwom niskoemisyj­ nym. Metodologia ta zapewnia, że uprawnienia z uniknięte emisje uniknięte nie są przyznawane w odniesieniu do dwutlenku węgla ze źródeł kopalnych, którego wychwycenie otrzymało już uprawnienia do emisji na podstawie innych przepisów prawa, oraz obejmuje cykl życia emisji gazów cieplarnianych i uwzględnia emisje pośrednie wynikające z przekierowania sztywnych materiałów wsadowych. Metodologia ta jest spójną z metodologią oceny ograniczenia emisji gazów cieplarnianych z odnawialnych ciekłych i gazowych paliw transportowych pochodzenia niebiologicznego oraz pochodzących z recyklingu paliw węglowych, w tym traktowania emisji spowodowanych wyciekiem wodoru, oraz uwzględnia emisje poprzedzające metanu i rzeczywiste wskaźniki wychwytywania dwutlenku węgla. Dz.U. L z 15.7.2024 PL 6. W stosownych przypadkach Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie, w którym ocenia wycieki wodoru, w tym zagrożenia dla środowiska i klimatu, specyfikę techniczną i odpowiednie maksymalne poziomy wycieków wodoru. Na podstawie tego sprawozdania Komisja w stosownych przypadkach przedkłada wniosek ustawodawczy dotyczący wprowadzenia środków mających zminimalizować ewentualne ryzyko wycieku wodoru oraz ustalić maksymalne poziomy wycieku wodoru i ustanowić mechanizmy zgodności. Odpowiednie maksymalne poziomy wycieku wodoru uwzględnia się w metodologii, o której mowa w ust. 5. 7. Komisja może przyjmować decyzje uznające, że dobrowolne systemy krajowe lub międzynarodowe określające standardy dotyczące wytwarzania paliw niskoemisyjnych lub wodoru niskoemisyjnego przekazują dokładne dane dotyczące ograniczenia emisji gazów cieplarnianych na potrzeby niniejszego artykułu, a także wykazują zgodność z metodologią, o której mowa w ust. 5 niniejszego artykułu. Komisja przyjmuje takie decyzje, tylko jeżeli dany system spełnia odpowiednie normy wiarygodności, przejrzystości i niezależnego audytu zgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu wykonawczego Komisji (UE) 2022/996 (42) w odniesieniu do certyfikacji paliw odnawialnych. 8. Jeżeli podmiot gospodarczy przedstawia dowód lub dane uzyskane w ramach systemu będącego przedmiotem uznania zgodnie z ust. 7, państwo członkowskie nie wymaga od podmiotu gospodarczego przedstawiania dalszego dowodu zgodności systemu z kryteriami, na podstawie których Komisja uznała ten system. 9. Właściwe organy państw członkowskich nadzorują działania jednostek certyfikujących, które prowadzą niezależny audyt w ramach dobrowolnego systemu. Jednostki certyfikujące przedkładają na żądanie właściwych organów wszystkie istotne informacje niezbędne do nadzorowania audytów, w tym dokładną datę, czas i miejsce audytów. W przypadku gdy państwa członkowskie stwierdzą przypadki braku zgodności, informują niezwłocznie dany dobrowolny system. 10. Na wniosek państwa członkowskiego, którego podstawę może stanowić wniosek podmiotu gospodarczego, na podstawie wszystkich dostępnych materiałów dowodowych Komisja bada, czy kryteria ograniczenia emisji gazów cieplarnianych określone w niniejszym artykule, metodologia opracowana zgodnie z ust. 5 niniejszego artykułu i progi ograniczenia emisji gazów cieplarnianych wskazane w art. 2 pkt 11, 12 i 13 zostały osiągnięte. W terminie sześciu miesięcy od otrzymania takiego wniosku Komisja podejmuje decyzję, czy zainteresowane państwo członkowskie może: a) zaakceptować już przekazane materiały dowodowe w celu wykazania spełnienia kryteriów ograniczenia emisji gazów cieplarnianych dla paliw niskoemisyjnych; lub b) na zasadzie odstępstwa od ust. 8 nałożyć na dostawców paliw niskoemisyjnych obowiązek przekazania dodatkowych materiałów dowodowych dotyczących spełnienia kryteriów dotyczących ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i przestrzegania progu 70 % ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. 11. Państwa członkowskie nakładają również na odpowiednie podmioty gospodarcze obowiązek wprowadzenia – do unijnej bazy danych ustanowionej na podstawie art. 31a ust. 1 dyrektywy (UE) 2018/2001 lub do krajowych baz danych połączonych z unijną bazą danych, zgodnie z art. 31a ust. 2 tej dyrektywy – informacji o przeprowadzonych transakcjach i o dotyczących zrównoważonego rozwoju właściwościach gazu odnawialnego i paliw niskoemisyjnych zgodnie z wymogami dla paliw odnawialnych ustanowionymi w art. 31a tej dyrektywy. W przypadku gdy w odniesieniu do produkcji partii gazu niskoemisyjnego wydano gwarancje pochodzenia, podlegają one tym samym przepisom, które zostały określone w tym artykule w odniesieniu do gwarancji pochodzenia wydawanych dla produkcji gazu odnawialnego. 12. Komisja przyjmuje w drodze aktów wykonawczych decyzje w sprawie uznania na podstawie ust. 7 niniejszego artykułu. Te akty wykonawcze przyjmuje się zgodnie z procedurą sprawdzającą, o której mowa w art. 91 ust. 3. Takie decyzje mają ograniczony okres ważności nieprzekraczający pięciu lat. #### Artykuł 10 Zasady techniczne 1. Państwa członkowskiego lub – w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowiły – organy regulacyjne, zapewniają ustanowienie kryteriów bezpieczeństwa technicznego, a także opracowanie i podanie do wiadomości publicznej zasad technicznych ustalających minimalne wymogi techniczno-projektowe i eksploatacyjne przyłączania do systemu instalacji LNG, instalacji magazynowych gazu ziemnego, innych systemów przesyłowych lub dystrybucyjnych lub (42) Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/996 z dnia 14 czerwca 2022 r. w sprawie zasad weryfikacji kryteriów zrównoważonego rozwoju i ograniczania emisji gazów cieplarnianych oraz kryteriów niskiego ryzyka spowodowania pośredniej zmiany użytkowania gruntów (Dz.U. L 168 z 27.6.2022, s. 1). PL Dz.U. L z 15.7.2024 gazociągów bezpośrednich, a także systemu wodorowego. Te zasady techniczne zapewniają interoperacyjność systemów oraz są obiektywne i niedyskryminacyjne. W stosownych przypadkach ACER może wydać odpowiednie zalecenia dotyczące osiągania zgodności z tymi zasadami. O zasadach tych powiadamia się Komisję zgodnie z art. 5 dyrektywy (UE) 2015/1535 Parlamentu Europejskiego i Rady (43). 2. W odpowiednich przypadkach państwa członkowskie lub – w przypadku gdy państwa członkowskie tak postanowiły – organy regulacyjne nakładają na operatorów systemów przesyłowych, operatorów systemów dystrybucyj­ nych i operatorów sieci wodorowych na swoim terytorium obowiązek publikowania zasad technicznych zgodnie z niniejszym artykułem, w szczególności w odniesieniu do zasad przyłączania do sieci, które obejmują wymagania dotyczące jakości, nawaniania i ciśnienia gazu. Państwa członkowskie nakładają również na operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych obowiązek publikacji opłat przyłączeniowych za przyłączanie gazu z odnawialnych źródeł opartych o obiektywne, przejrzyste i niedyskryminacyjne kryteria.