#### ROZDZIAŁ VI EKSPLOATACJA SYSTEMU DYSTRYBUCYJNEGO GAZU ZIEMNEGO I WODORU #### Artykuł 43 Wyznaczenie operatorów systemu dystrybucyjnego i operatorów dystrybucyjnej sieci wodorowej Państwa członkowskie wyznaczają – lub zobowiązują do tego przedsiębiorstwa, które posiadają systemy dystrybucyjne lub dystrybucyjne sieci wodorowe lub są za nie odpowiedzialne, zgodnie z przejrzystą procedurą – na okres, który ma być określony przez państwa członkowskie, z uwzględnieniem efektywności ekonomicznej i energetycznej oraz rachunku ekonomicznego, jednego lub większą liczbę operatorów systemów dystrybucyjnych lub operatorów dystrybucyjnej sieci wodorowej oraz zapewniają, aby operatorzy ci działali zgodnie z art. 44,46, 47 i 50. #### Artykuł 44 Zadania operatorów systemów dystrybucyjnych 1. Każdy operator systemu dystrybucyjnego jest odpowiedzialny za zapewnianie długoterminowej zdolności systemu do zaspokojenia uzasadnionego zapotrzebowania w zakresie dystrybucji gazu ziemnego zgodnie z art. 55 i 57 niniejszej dyrektywy, w tym w zakresie zatłaczania biometanu, oraz za eksploatację, utrzymanie i rozbudowę lub wycofanie z eksploatacji – w warunkach opłacalności ekonomicznej – bezpiecznego, niezawodnego i wydajnego systemu na swoim obszarze, z należytym poszanowaniem środowiska, obowiązków określonych w rozporządzeniu (UE) 2024/1787 i efektywności energetycznej. 2. Jeżeli organy regulacyjne podejmą taką decyzję, operatorzy systemów dystrybucyjnych mogą być odpowiedzialni za zapewnienie efektywnego zarządzania jakością gazu w swoich instalacjach zgodnie ze stosownymi normami jakości gazu, w przypadku gdy jest to niezbędne do celów zarządzania systemem w związku z zatłaczaniem gazu odnawialnego i gazu niskoemisyjnego. 3. W żadnym przypadku operator systemu dystrybucyjnego nie stosuje dyskryminacji między użytkownikami systemu lub kategoriami użytkowników systemu, w szczególności na korzyść powiązanych z nim przedsiębiorstw. 4. Każdy operator systemu dystrybucyjnego dostarcza każdemu innemu operatorowi systemu dystrybucyjnego, przesyłowego, LNG lub magazynowania gazu ziemnego wystarczającą ilość informacji w celu zapewnienia, aby transport i magazynowanie gazu ziemnego odbywały się w sposób zgodny z bezpieczną i wydajną eksploatacją systemów wzajemnie połączonych. 5. Każdy operator systemu dystrybucyjnego dostarcza użytkownikom systemu informacje niezbędne im do skutecznego dostępu do systemu, w tym również korzystania z niego. 6. W przypadku gdy operator systemu dystrybucyjnego jest odpowiedzialny za bilansowanie systemu dystrybucyjnego, zasady przyjęte przez niego w tym celu są obiektywne, przejrzyste i niedyskryminacyjne oraz obejmują zasady dotyczące opłat od użytkowników systemu za niezbilansowanie energii. Warunki świadczenia takich usług przez operatorów systemów dystrybucyjnych, wraz z zasadami i taryfami, ustalane są według metodologii zgodnej z art. 78 ust. 7 w sposób niedyskryminacyjny i odzwierciedlający koszty oraz są publikowane. 7. Operatorzy systemów dystrybucyjnych współpracują z operatorami systemów przesyłowych w celu zapewnienia uczestnikom rynku podłączonym do ich infrastruktury rzeczywistego udziału w rynkach detalicznym, hurtowym i bilansującym w ramach systemu wejścia–wyjścia, do którego należy dany system dystrybucyjny. 8. Operatorzy systemów dystrybucyjnych nie są uprawnieni do odrzucania uzasadnionych ekonomicznie i wykonalnych pod względem technicznym wniosków o przyłączenie nowej lub istniejącej, ale jeszcze nieprzyłączonej instalacji wytwarzania gazu odnawialnego i gazu niskoemisyjnego, z wyjątkiem sytuacji, w których spełnione są warunki określone w art. 38. #### Artykuł 45 Uprawnienia do podejmowania decyzji w odniesieniu do przyłączania instalacji wytwarzania gazu odnawialnego i gazu niskoemisyjnego do systemu dystrybucyjnego Organy regulacyjne nakładają na operatora systemu dystrybucyjnego wymóg publikacji przejrzystych i skutecznych procedur niedyskryminacyjnego przyłączania instalacji wytwarzania gazu odnawialnego i gazu niskoemisyjnego. Procedury te podlegają zatwierdzeniu przez organy regulacyjne. Państwa członkowskie mogą przyznać instalacjom wytwarzania biometanu pierwszeństwo w przyłączaniu. Dz.U. L z 15.7.2024 PL W celu szybkiej realizacji przyłączenia do sieci wytwarzania biometanu państwa członkowskie dążą do zapewnienia – w oparciu o monitorowanie prowadzone przez organy regulacyjne zgodnie z art. 78 ust. 1 lit. t) – aby operator systemu dystrybucyjnego przestrzegał rozsądnych terminów w zakresie dokonywania oceny wniosków o zatłaczanie biometanu, składania oferty i realizowania przyłączenia. #### Artykuł 46 Rozdział operatorów systemu dystrybucyjnego i operatorów dystrybucyjnej sieci wodorowej 1. W przypadku gdy operator systemu dystrybucyjnego lub operator dystrybucyjnej sieci wodorowej jest częścią przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, musi on być niezależny – co najmniej w zakresie formy prawnej, organizacji i podejmowania decyzji – od innych działalności niezwiązanych z dystrybucją lub dystrybucją wodoru. Zasady te nie tworzą obowiązku wydzielenia własności aktywów systemu dystrybucyjnego lub dystrybucyjnej sieci wodorowej od przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo. Państwa członkowskie mogą przewidzieć umożliwienie operatorom sieci dystrybucyjnych wodorowych najem lub dzierżawę aktywów sieci wodorowej od innych właścicieli systemów dystrybucyjnych gazu ziemnego, operatorów systemów dystrybucyjnych gazu ziemnego lub operatorów dystrybucyjnej sieci wodorowej działających w ramach tego samego przedsiębiorstwa. Taki wynajem lub taka dzierżawa nie mogą prowadzić do subsydiowania skrośnego między różnymi operatorami. 2. Oprócz wymogów ustanowionych w ust. 1, w przypadku gdy operator systemu dystrybucyjnego lub operator dystrybucyjnej sieci wodorowej jest częścią przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, musi on być niezależny w zakresie swojej organizacji i uprawnień do podejmowania decyzji od innych działalności niezwiązanych z dystrybucją lub dystrybucją wodoru. Aby to osiągnąć, stosuje się następujące kryteria minimalne: a) kierownictwo operatora systemu dystrybucyjnego lub operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej nie może uczestniczyć w strukturach zintegrowanego przedsiębiorstwa gazowego lub przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo odpowie­ dzialnego, bezpośrednio lub pośrednio, za bieżącą działalność w zakresie produkcji, przesyłu i dostaw gazu ziemnego i wodoru; b) podjęte zostają odpowiednie środki w celu zapewnienia, aby interesy zawodowe osób odpowiedzialnych za zarządzanie operatorem systemu dystrybucyjnego lub operatorem sieci dystrybucyjnej wodorowej były uwzględniane w sposób pozwalający tym osobom na niezależne działanie; c) operator systemu dystrybucyjnego lub operator dystrybucyjnej sieci wodorowej posiada skuteczne uprawnienia do podejmowania decyzji, niezależne od zintegrowanego przedsiębiorstwa gazowego lub przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, w odniesieniu do aktywów niezbędnych do eksploatacji, utrzymywania lub rozbudowy sieci; aby móc wykonywać te zadania, operator systemu dystrybucyjnego lub operator dystrybucyjnej sieci wodorowej dysponuje niezbędnymi zasobami, w tym zasobami ludzkimi, technicznymi, finansowymi i fizycznymi. Nie stanowi to przeszkody dla funkcjonowania odpowiednich mechanizmów koordynacyjnych dla zapewnienia ochrony praw przedsiębiorstwa macierzystego do nadzoru gospodarczego i nad zarządzaniem w odniesieniu do zysku z aktywów w przedsiębiorstwie zależnym, regulowanych pośrednio zgodnie z art. 78 ust. 7. W szczególności umożliwia to przedsiębiorstwu macierzystemu zatwierdzanie rocznego planu finansowego lub innego równoważnego instrumentu operatora systemu dystrybucyjnego lub operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej oraz ustalanie całkowitych ograniczeń dotyczących poziomu zadłużenia jego przedsiębiorstwa zależnego. Nie pozwala to natomiast przedsiębiorstwu macierzystemu na wydawanie poleceń w odniesieniu do bieżącej działalności ani w odniesieniu do indywidualnych decyzji dotyczących budowy lub modernizacji linii dystrybucyjnych, które nie wykraczają poza założenia zatwierdzonego planu finansowego lub innego równoważnego instrumentu; d) operator systemu dystrybucyjnego lub operator dystrybucyjnej sieci wodorowej ustanawia program zgodności określający środki podejmowane w celu wyeliminowania praktyk dyskryminacyjnych, a także zapewnia odpowiednie monitorowanie przestrzegania tego programu. W programie zgodności określa się szczegółowe obowiązki pracowników związane z osiągnięciem tego celu. Osoba lub organ odpowiedzialny za monitorowanie programu zgodności lub inspektor do spraw zgodności operatora systemu dystrybucyjnego lub operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej, przedkładają organowi regulacyjnemu roczne sprawozdanie przedstawiające zastosowane środki; sprawozdanie to jest publikowane. Inspektor do spraw zgodności operatora systemu dystrybucyjnego lub operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej musi być w pełni niezależny oraz mieć dostęp do wszystkich niezbędnych informacji operatora systemu dystrybucyjnego lub operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej i wszelkich powiązanych przedsiębiorstw, w celu wypełniania zadania inspektora do spraw zgodności. 3. W przypadku gdy operator systemu dystrybucyjnego lub operator dystrybucyjnej sieci wodorowej jest częścią przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo, państwa członkowskie zapewniają monitorowanie działalności operatora systemu dystrybucyjnego lub operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej przez organy regulacyjne lub inne właściwe podmioty, tak, aby nie mógł on wykorzystywać swojego zintegrowania pionowego w celu zakłócania konkurencji. W szczególności zintegrowani pionowo operatorzy systemu dystrybucyjnego lub operatorzy dystrybucyjnej sieci wodorowej nie mogą powodować – w zakresie komunikacji i marki – nieporozumień w odniesieniu do odrębnej tożsamości części przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo zajmującej się dostawami. PL Dz.U. L z 15.7.2024 4. Państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1, 2 i 3 wobec operatorów systemu dystrybucyjnego będących częścią zintegrowanych przedsiębiorstw gazowych obsługujących mniej niż 100 000 przyłączonych odbiorców. W przypadku gdy operator systemu dystrybucyjnego korzysta z odstępstwa zgodnie z niniejszym ustępem w dniu 4 sierpnia 2024 r., państwa członkowskie mogą podjąć decyzję o niestosowaniu ust. 1, 2 i 3 wobec operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej działającego w ramach tego samego przedsiębiorstwa, pod warunkiem że łączna liczba przyłączonych odbiorców operatora systemu dystrybucyjnego i operatora dystrybucyjnej sieci wodorowej pozostaje niższa niż 100 000. #### Artykuł 47 Zasady poufności obowiązujące operatorów systemów dystrybucyjnych 1. Bez uszczerbku dla art. 74 lub jakiegokolwiek innego prawnego obowiązku ujawnienia informacji, każdy operator systemu dystrybucyjnego zachowuje poufność informacji handlowych podlegających szczególnej ochronie, które uzyskał w trakcie swojej działalności, oraz zapobiega ujawnieniu w sposób dyskryminacyjny informacji o swojej własnej działalności, które mogą być źródłem korzyści handlowych. 2. Operatorzy systemów dystrybucyjnych, w ramach sprzedaży lub zakupu gazu ziemnego przez przedsiębiorstwa powiązane, nie nadużywają informacji handlowych podlegających szczególnej ochronie, uzyskanych od stron trzecich w ramach udostępniania lub negocjowania dostępu do systemu. #### Artykuł 48 Zamknięte systemy dystrybucyjne gazu ziemnego 1. Państwa członkowskie mogą postanowić, że organy regulacyjne lub inne właściwe organy klasyfikują system dystrybuujący gaz ziemny na ograniczonym geograficznie obszarze zakładu przemysłowego, obiektu handlowego lub miejsca świadczenia usług wspólnych i niezaopatrujący odbiorców będących gospodarstwami domowymi, bez uszczerbku dla ust. 4, jako zamknięty system dystrybucyjny, jeżeli: a) ze szczególnych względów technicznych lub bezpieczeństwa procesy eksploatacji lub produkcji użytkowników tego systemu są zintegrowane; lub b) system ten dystrybuuje gaz ziemny głównie do właściciela lub operatora systemu lub do powiązanych z nim przedsiębiorstw. 2. Państwa członkowskie mogą postanowić, że organy regulacyjne zwolnią operatora zamkniętego systemu dystrybucji gazu ziemnego z wymogu przewidzianego w art. 27 ust. 1, zgodnie z którym taryfy lub metodologie stosowane do ich kalkulacji są zatwierdzane przed ich wejściem w życie zgodnie z przepisami art. 78. 3. W przypadku gdy przyznano zwolnienie na podstawie ust. 2 niniejszego artykułu, mające zastosowanie taryfy lub metodologie stosowane do ich kalkulacji poddaje się przeglądowi i zatwierdzeniu zgodnie z art. 78 na wniosek użytkownika zamkniętego systemu dystrybucyjnego gazu ziemnego. 4. Użytkowanie systemu w niewielkim zakresie przez niewielką liczbę odbiorców będących gospodarstwami domowymi pozostających z właścicielem systemu dystrybucyjnego w stosunku zatrudnienia lub podobnym oraz położonych na obszarze obsługiwanym przez zamknięty system dystrybucyjny nie wyklucza przyznania zwolnienia na podstawie ust. 2. 5. Do celów niniejszej dyrektywy zamknięte systemy dystrybucyjne uznaje się za systemy dystrybucyjne. #### Artykuł 49 Operator systemów połączonych 1. Art. 46 ust. 1 nie uniemożliwia funkcjonowania połączonego operatora systemu przesyłowego, instalacji magazynowania lub instalacji LNG dla gazu ziemnego lub systemu dystrybucyjnego, pod warunkiem że operator ten spełnia wymogi określone w rozdziale IX. 2. Art. 46 ust. 1 nie uniemożliwia funkcjonowania połączonego operatora sieci przesyłowych wodoru, terminali wodorowych, instalacji magazynowania wodoru lub dystrybucyjnej sieci wodorowej, pod warunkiem że operator ten spełnia wymogi określone w art. 68 i 69. Dz.U. L z 15.7.2024 PL 3. Ust. 1 i 2 niniejszego artykułu nie uniemożliwiają działania – w ramach systemów gazu ziemnego i systemów wodorowych – operatora połączonego, z zastrzeżeniem wymogów art. 69.