#### ROZDZIAŁ X ORGANY REGULACYJNE #### Artykuł 76 Wyznaczanie i niezależność organów regulacyjnych 1. Każde państwo członkowskie wyznacza jeden organ regulacyjny na poziomie krajowym. 2. Ust. 1 niniejszego artykułu pozostaje bez uszczerbku dla możliwości wyznaczenia innych organów regulacyjnych na poziomie regionalnym w państwach członkowskich, pod warunkiem że istnieje jeden wyższej rangi przedstawiciel pełniący funkcje przedstawicielskie i kontaktowe na poziomie Unii w Radzie Organów Regulacyjnych ACER zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2019/942. 3. W drodze odstępstwa od ust. 1 niniejszego artykułu, państwo członkowskie może wyznaczyć organy regulacyjne dla małych systemów w odrębnym geograficznie regionie, w którym zużycie w roku 2008 wyniosło mniej niż 3 % całości zużycia państwa członkowskiego, którego stanowi on część. Odstępstwo to pozostaje bez uszczerbku dla możliwości wyznaczenia jednego wyższej rangi przedstawiciela pełniącego funkcje przedstawicielskie i kontaktowe na poziomie Unii w Radzie Organów Regulacyjnych ACER zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2019/942. 4. Państwa członkowskie gwarantują niezależność organu regulacyjnego i zapewniają, aby wykonywał on swoje uprawnienia w sposób bezstronny i przejrzysty. W tym celu państwa członkowskie zapewniają, aby przy wykonywaniu swoich zadań regulacyjnych powierzonych mu na mocy niniejszej dyrektywy i powiązanych aktów prawnych, organ regulacyjny: a) był prawnie odrębny i funkcjonalnie niezależny od jakiegokolwiek innego podmiotu publicznego lub prywatnego; b) zapewniał, aby jego pracownicy oraz osoby odpowiedzialne za zarządzanie nim: (i) działali niezależnie od wszelkich interesów rynkowych; (ii) przy wykonywaniu swoich zadań regulacyjnych nie zwracali się o bezpośrednie polecenia ani nie wykonywali bezpośrednich poleceń któregokolwiek rządu lub innego podmiotu publicznego lub prywatnego. Niniejszy wymóg pozostaje bez uszczerbku dla ścisłej współpracy, w stosownych przypadkach, z innymi właściwymi organami krajowymi oraz dla ogólnych wytycznych polityki opracowanych przez rząd i niezwiązanych z uprawnieniami i obowiązkami regulacyjnymi na podstawie z art. 78. 5. W celu ochrony niezależności organu regulacyjnego państwa członkowskie zapewniają w szczególności, aby: a) organ regulacyjny mógł podejmować niezależne decyzje, niezależnie od jakichkolwiek podmiotów politycznych; b) organ regulacyjny miał wszystkie zasoby kadrowe i finansowe, jakich potrzebuje, aby móc skutecznie i wydajnie spełniać swoje obowiązki i wykonywać swoje uprawnienia; c) organ regulacyjny miał odrębne środki w budżecie rocznym i niezależność w wykonywaniu tego przyznanego budżetu; d) członkowie zarządu organu regulacyjnego lub, w przypadku braku zarządu, ścisłe kierownictwo organu regulacyjnego byli powoływani na ustaloną kadencję od pięciu do siedmiu lat, z możliwością jednokrotnego odnowienia; e) członkowie zarządu organu regulacyjnego lub, w przypadku braku zarządu, ścisłe kierownictwo organu regulacyjnego byli powoływani w oparciu o obiektywne, przejrzyste i opublikowane kryteria, w wyniku niezależnej i bezstronnej procedury zapewniającej, by kandydaci posiadali umiejętności i doświadczenie niezbędne do zajmowania odpowiednich stanowisk w organie regulacyjnym; f) wprowadzono przepisy dotyczące konfliktu interesów, a obowiązek zachowania poufności obejmował również okres po zakończeniu mandatu członków zarządu organu regulacyjnego lub, w przypadku braku zarządu, ścisłego kierownictwa organu regulacyjnego; g) członkowie zarządu organu regulacyjnego lub, w przypadku braku zarządu, ścisłego kierownictwa organu regulacyjnego mogli zostać odwołani wyłącznie na podstawie ustanowionych przejrzystych kryteriów. Dz.U. L z 15.7.2024 PL W odniesieniu do lit. d) akapit pierwszy, państwa członkowskie zapewniają odpowiedni system rotacji w zarządzie lub w ścisłym kierownictwie. Członkowie zarządu lub, w przypadku braku zarządu, ścisłego kierownictwa mogą zostać zwolnieni z pełnienia funkcji w trakcie swojej kadencji, jedynie w przypadku gdy nie spełniają już warunków określonych w niniejszym artykule lub dopuścili się uchybienia w rozumieniu prawa krajowego. Państwa członkowskie mogą ustanowić kontrole ex post rocznych sprawozdań finansowych organów regulacyjnych przez niezależnego rewidenta. 6. Do dnia 5 lipca 2026 r., a następnie co cztery lata Komisja przedkłada Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie dotyczące przestrzegania przez organy krajowe zasady niezależności ustanowionej w niniejszym artykule. Komisja podaje te sprawozdania do wiadomości publicznej. #### Artykuł 77 Ogólne cele organu regulacyjnego Wykonując zadania regulacyjne określone w niniejszej dyrektywie, organ regulacyjny podejmuje wszelkie rozsądne środki służące realizacji następujących celów w ramach swoich obowiązków i uprawnień określonych w art. 78, w ścisłym porozumieniu z innymi właściwymi organami krajowymi, w tym również z organami ochrony konkurencji oraz z istotnymi organami z sąsiednich państw członkowskich i sąsiednich państw trzecich, w tym z krajów trzecich, i bez uszczerbku dla ich kompetencji: a) promowanie, w ścisłej współpracy z organami regulacyjnymi innych państw członkowskich, Komisją oraz ACER, konkurencyjnych, elastycznych, bezpiecznych i zrównoważonych pod względem środowiskowym rynków wewnętrz­ nych gazu ziemnego, gazu odnawialnego, gazu niskoemisyjnego oraz wodoru w Unii oraz zapewnianie właściwych warunków dla wydajnej i niezawodnej eksploatacji sieci gazu ziemnego i sieci wodorowych i postępów w zakresie integracji systemu energetycznego, przy uwzględnieniu celów długoterminowych, a tym samym przyczynianie się do spójnego, sprawnego i efektywnego stosowania przepisów Unii w celu osiągnięcia unijnych celów w zakresie klimatu i energii; b) rozwój konkurencyjnych i właściwie funkcjonujących transgranicznych rynków regionalnych w Unii, z myślą o osiągnięciu celów, o których mowa w lit. a); c) zniesienie ograniczeń w handlu gazem ziemnym i wodorem między państwami członkowskimi, w tym również zniesienie ograniczeń spowodowanych różnicami jakości gazu ziemnego i wodoru lub ilości wodoru mieszanego w systemie gazu ziemnego z uwagi na różnice jakości wodoru w systemie wodorowym, rozwój odpowiednich transgranicznych zdolności przesyłowych lub w zakresie transportu w celu zaspokojenia popytu i wzmocnienia integracji rynków krajowych zapewniający interoperacyjność wzajemnie połączonego unijnego systemu gazu ziemnego lub unijnego systemu wodorowego, co może ułatwić swobodny przepływ gazu ziemnego w Unii; d) pomoc – w sposób najbardziej racjonalny pod względem kosztów i przy uwzględnieniu zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim” – w rozwoju bezpiecznych, niezawodnych i skutecznych niedyskryminacyjnych systemów zorientowanych na konsumenta, wspieranie wystarczalności systemu oraz, zgodnie z ogólnymi celami polityki energetycznej i klimatycznej, efektywności energetycznej, a także integracji produkcji gazu ze źródeł odnawialnych na dużą i małą skalę oraz rozproszonej produkcji gazu zarówno w sieciach przesyłowych, jak i dystrybucyjnych oraz ułatwianie ich eksploatacji w związku z innymi sieciami energetycznymi energii elektrycznej i ciepła; e) ułatwianie przyłączania i dostępu do sieci dla nowych zdolności produkcyjnych, w szczególności usuwanie barier, które mogłyby uniemożliwiać podmiotom przyłączanie i dostęp do rynku gazu i wodoru ze źródeł odnawialnych; f) zapewnianie, aby operatorzy systemu i użytkownicy systemu otrzymywali stosowne zachęty, zarówno krótko-, jak i długoterminowe, zwłaszcza odnośnie do efektywności energetycznej, w celu zwiększenia wydajności w zakresie działania sieci oraz rozwijania integracji rynkowej; g) zapewnianie odbiorcom korzyści poprzez skuteczne funkcjonowanie ich rynku krajowego, wspieranie skutecznej konkurencji oraz pomoc w zapewnieniu wysokich poziomów ochrony konsumentów w ścisłej współpracy z właściwymi organami ochrony konsumentów i w porozumieniu z odpowiednimi organami ochrony konsumentów; h) pomoc w osiągnięciu wysokich standardów usługi publicznej w odniesieniu do gazu ziemnego, przyczynianie się do ochrony odbiorców wrażliwych oraz do zgodności procesów wymiany niezbędnych danych w przypadku zmiany dostawcy przez odbiorcę. PL Dz.U. L z 15.7.2024 #### Artykuł 78 Obowiązki i uprawnienia organu regulacyjnego 1. Do obowiązków organu regulacyjnego należy: a) ustalanie lub zatwierdzanie, na podstawie przejrzystych kryteriów, taryf przesyłowych lub dystrybucyjnych lub metodologii ich ustalania lub zarówno taryf, jak i metodologii; b) zatwierdzanie wspólnych scenariuszy dziesięcioletnich planów rozwoju sieci zgodnie z art. 55 ust. 2 lit. f), w przypadku gdy takie zatwierdzanie jest przewidziane przez państwo członkowskie; c) ustalanie lub zatwierdzanie, zgodnie z przejrzystymi kryteriami, taryf za dostęp do sieci wodorowych lub metodologii ich ustalania lub zarówno taryf, jak i metodologii, bez uszczerbku dla decyzji państw członkowskich na podstawie art. 35 ust. 4; d) ustalanie lub zatwierdzanie, zgodnie z przejrzystymi kryteriami,: (i) wysokości i czasu obowiązywania opłaty specjalnej i transferu finansowego lub metodologii ich ustalania lub zarówno opłaty i transferu, jak i metodologii, (ii) wartości przenoszonych aktywów i przeznaczenia wszelkich zysków i strat, które mogą z tego wyniknąć, oraz (iii) alokacja składek wkładów na poczet opłaty specjalnej; e) zapewnienie przestrzegania przez operatorów systemów przesyłowych i operatorów systemów dystrybucyjnych, a także, w stosownych przypadkach, właścicieli systemów, operatorów sieci wodorowych, jak również przez wszelkie przedsiębiorstwa gazowe i przedsiębiorstwa wodorowe oraz innych uczestników rynku ich obowiązków zgodnie z niniejszą dyrektywą i rozporządzeniem (UE) 2024/1789, kodeksami sieci i wytycznymi przyjętymi na podstawie art. 70, 71 i 72 rozporządzenia (UE) 2024/1789, rozporządzeniem (UE) 2017/1938 i z innymi właściwymi przepisami unijnymi, w tym również w odniesieniu do kwestii transgranicznych, a także zgodnie z decyzjami ACER; f) zapewnienie, w ścisłej koordynacji z pozostałymi organami regulacyjnymi, przestrzegania przez ENTSO gazu, europejską organizację operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD UE) ustanowioną zgodnie z art. 52 - 57 rozporządzenia (UE) 2019/943 i europejską sieć operatorów sieci wodorowych (ENNOH) ustanowioną zgodnie z art. 57 rozporządzenia (UE) 2024/1789, ich obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy i rozporządzenia (UE) 2024/1789, kodeksów sieci i wytycznych przyjętych na podstawie art. 70–74 rozporządzenia (UE) 2024/1789 oraz innych stosownych przepisów Unii, w tym w odniesieniu do kwestii transgranicznych, a także decyzji ACER, oraz wspólnego stwierdzania braku wypełnienia przez ENTSO gazu, organizację OSD UE i ENNOH ich odpowiednich obowiązków; w przypadku gdy organy regulacyjne nie były w stanie osiągnąć porozumienia w terminie czterech miesięcy od rozpoczęcia konsultacji w celu wspólnego stwierdzenia przypadków niewypełniania obowiązków, sprawę przekazuje się do decyzji ACER zgodnie z art. 6 ust. 10 rozporządzenia (UE) 2019/942; g) monitorowanie zmian jakości gazu i zarządzania jakością gazu przez operatorów systemów przesyłowych oraz, w stosownych przypadkach, przez operatorów systemów dystrybucyjnych, w tym monitorowanie zmian kosztów związanych z zarządzaniem jakością gazu przez operatorów systemów oraz zmian związanych z domieszkowaniem wodoru w systemie gazu ziemnego i jego separacją przez operatorów systemów magazynowania i operatorów instalacji LNG; oraz w przypadku gdy państwo członkowskie wyznaczyło inny właściwy organ do gromadzenia informacji, ten właściwy organ udostępnia informacje organowi regulacyjnemu; h) monitorowanie zmian jakości wodoru i zarządzanie jakością wodoru przez operatorów sieci wodorowych, w stosownych przypadkach, jak określono w art. 50, w tym monitorowanie zmian kosztów związanych z zarządzaniem jakością wodoru; i) uwzględnianie analizy i oceny planów rozwoju infrastruktury transportu wodoru przedkładanych przez operatorów sieci wodorowych zgodnie z art. 55 i 56 niniejszej dyrektywy przy zatwierdzaniu opłat specjalnych w rozumieniu art. 5 rozporządzenia (UE) 2024/1789; j) współpraca w kwestiach transgranicznych z organem lub organami regulacyjnymi odnośnych państw członkowskich oraz z ACER, w szczególności przez udział w pracach Rady Organów Regulacyjnych ACER zgodnie z art. 21 rozporządzenia (UE) 2019/942. W odniesieniu do infrastruktury do i z państwa trzeciego organ regulacyjny państwa członkowskiego, w którym znajduje się pierwszy punkt połączenia międzysystemowego z siecią państw członkowskich, może współpracować z odpowiednimi organami państwa trzeciego, z uwzględnieniem umawiających się stron Wspólnoty Energetycznej, po konsultacji z organami regulacyjnymi innych państw członkowskich, których to dotyczy, mając na celu spójne stosowanie na terytorium państw członkowskich niniejszej dyrektywy w odniesieniu do tej infrastruktury; Dz.U. L z 15.7.2024 PL k) przestrzeganie i wdrażanie wszelkich stosownych prawnie wiążących decyzji ACER oraz Komisji; l) przedkładanie właściwym organom państw członkowskich, ACER i Komisji corocznego sprawozdania z działalności i z wypełniania obowiązków organu regulacyjnego, przedstawiającego zastosowane środki oraz uzyskane wyniki w zakresie każdego z zadań wymienionych w niniejszym artykule; m) zapewnianie, aby nie występowało subsydiowanie skrośne między działalnością w zakresie przesyłu, dystrybucji, transportu wodoru, magazynowania gazu ziemnego i wodoru, LNG oraz terminali wodorowych i w zakresie dostaw gazu ziemnego oraz wodoru, bez uszczerbku dla art. 5 ust. 2 rozporządzenia (UE) 2024/1789; n) monitorowanie planów inwestycyjnych operatorów systemów przesyłowych i operatorów sieci przesyłowych wodorowych, zamieszczanie w jego sprawozdaniu rocznym oceny planu inwestycyjnego operatorów systemów przesyłowych i operatorów sieci przesyłowych wodorowych w zakresie ich zgodności z ogólnounijnymi planami rozwoju sieci, o których mowa w art. 32 i 60 rozporządzenia (UE) 2024/1789; i zawieranie w takiej ocenie zalecenia dokonania zmian w planach inwestycyjnych; o) monitorowanie zgodności oraz dokonywanie przeglądu dotychczasowego funkcjonowania zasad dotyczących bezpieczeństwa i niezawodności sieci, a także ustalanie i zatwierdzanie standardów i wymogów jakości usług oraz dostaw lub przyczynianie się do tego wraz z innymi właściwymi organami; p) monitorowanie poziomu przejrzystości, w tym cen hurtowych, oraz zapewnianie przestrzegania przez przedsiębior­ stwa gazowe i przedsiębiorstwa wodorowe wymogów w zakresie przejrzystości; q) monitorowanie poziomu i skuteczności otwarcia rynku i konkurencji na poziomie hurtowym i detalicznym, w tym również na giełdach gazu ziemnego i wodoru, a także cen dla odbiorców będących gospodarstwami domowymi, w tym systemów przedpłat, przejrzystości ofert, nagłych wzrostów cen i ich wpływu na ceny hurtowe i konsumpcyjne, związku między cenami dla gospodarstw domowych a cenami hurtowymi, częstotliwości zmian dostawców, częstotliwości odłączenia od sieci, opłat za usługi konserwacyjne i ich wykonanie oraz skarg zgłaszanych przez odbiorców będących gospodarstwami domowymi, jak również wszelkich zakłóceń lub ograniczeń konkurencji, łącznie z dostarczaniem wszelkich stosownych informacji oraz przekazywaniem do wiadomości właściwym organom ochrony konkurencji wszelkich istotnych spraw, w szczególności w odniesieniu do odbiorców wrażliwych i odbiorców dotkniętych ubóstwem; r) monitorowanie występowania restrykcyjnych praktyk umownych, w tym klauzul wyłączności, które mogą uniemożliwiać dużym odbiorcom niebędącym gospodarstwami domowymi jednoczesne zawieranie umów z więcej niż jednym dostawcą lub ograniczać ich wybór w tym zakresie, a w stosownych przypadkach powiadamianie o takich praktykach krajowych organów ochrony konkurencji; s) poszanowanie swobody zawierania umów w odniesieniu do umów długoterminowych, pod warunkiem że są one zgodne z prawem unijnym oraz spójne z polityką Unii oraz pod warunkiem że wnoszą wkład w cele dekarbonizacji, przy zastrzeżeniu, że nie można zawierać długoterminowych umów na dostawy standardowego kopalnego gazu ziemnego na okres wykraczający poza 31 grudnia 2049 r.; t) monitorowanie czasu potrzebnego operatorom systemów przesyłowych i dystrybucyjnych gazu ziemnego lub operatorów sieci wodorowych do wykonania połączeń i napraw, w tym wniosków o przyłączenie do sieci instalacji do produkcji biometanu; u) monitorowanie i dokonywanie przeglądu warunków dostępu do magazynowania gazu ziemnego, pojemności akumulacyjnej siei wodorowych i do innych usług pomocniczych przewidzianych w art. 33 lub 37, z wyłączeniem przeglądu taryf, w przypadku, gdy system dostępu do magazynowania gazu ziemnego jest ustanowiony zgodnie z art. 33 ust. 3; v) pomoc w zapewnieniu, przy udziale innych właściwych organów, aby środki z zakresu ochrony konsumenta, w tym środki określone w załączniku I, były skuteczne i egzekwowane, oraz w szczególności ocena istnienia barier utrudniających odbiorcom korzystanie z przysługujących im praw, takich jak zmiana dostawcy, rozwiązanie umowy i dostęp do mechanizmów pozasądowego rozstrzygania sporów; w) publikowanie co najmniej raz w roku zaleceń dotyczących zapewnienia zgodności cen dostaw z art. 7 oraz w stosownych przypadkach przekazywanie ich organom ochrony konkurencji; x) zapewnianie niedyskryminacyjnego dostępu do danych dotyczących zużycia energii przez odbiorców, dostarczanie do ewentualnego wykorzystania łatwego do zrozumienia ujednoliconego na poziomie krajowym formatu w odniesieniu do danych dotyczących zużycia oraz szybkiego dostępu wszystkich odbiorców do tego rodzaju danych zgodnie z art. 23 i 24; PL Dz.U. L z 15.7.2024 y) monitorowanie wdrażania zasad dotyczących funkcji i zakresu odpowiedzialności operatorów systemów przesyłowych, operatorów systemów dystrybucyjnych, operatorów sieci wodorowych, dostawców i odbiorców oraz innych uczestników rynku zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2024/1789; z) monitorowanie właściwego stosowania kryteriów określających, czy dana instalacja magazynowa gazu ziemnego objęta jest zakresem art. 33 ust. 3 lub 4; aa) monitorowanie wdrażania środków zabezpieczających, o których mowa w art. 83; bb) przyczynianie się do zgodności procesów wymiany danych dla najważniejszych procesów rynkowych na poziomie regionalnym; cc) wdrażanie kodeksów sieci i wytycznych przyjętych na podstawie art. 70–74 rozporządzenia (UE) 2024/1789 za pomocą środków krajowych lub, jeżeli jest to wymagane, skoordynowanych środków regionalnych lub ogólnounijnych; dd) zapewnienie otwartego, przejrzystego, efektywnego i inkluzywnego procesu sporządzania krajowego dziesięcioletnie­ go planu rozwoju sieci zgodnie z wymogami określonymi w art. 55, rozbudowa planu dystrybucyjnej sieci wodorowej zgodnie z wymogami określonymi w art. 56 i, w stosownych przypadkach, planu wycofania sieci z eksploatacji zgodnie z wymogami określonymi w art. 57; ee) zatwierdzanie i zmiana planu rozwoju sieci, o którym mowa w art. 55 oraz, w stosownych przypadkach, w art. 57; ff) dokonywanie analizy i, w stosownych przypadkach wymaganie wprowadzenia zmian w planie rozwoju dystrybucyjnej sieci wodorowej, zgodnie z art. 56 ust. 4, w przypadku, gdy takie zadanie jest przewidziane przez państwo członkowskie na podstawie ust. 6 tego artykułu gg) ustanawianie wytycznych, o których mowa w art. 57 ust. 6, zapewniających kryteria i metodologię na potrzeby strukturalnego podejścia do wycofywania z eksploatacji części dystrybucyjnej sieci gazu ziemnego z uwzględnieniem kosztów takiego wycofania z eksploatacji i szczególnego przypadku aktywów, które mogą wymagać wycofania z eksploatacji przed końcem ich pierwotnie przewidzianego cyklu życia, oraz zapewnianie wytycznych w zakresie ustalania taryf w takich w takich przypadkach; hh) monitorowanie dostępności porównywarek internetowych, w tym narzędzi porównawczych, spełniających kryteria określone w art. 14; ii) monitorowanie usuwania nieuzasadnionych przeszkód i ograniczeń dla rozwoju zużycia odnawialnego gazu ziemnego własnej produkcji. jj) wykonywanie wszelkich innych obowiązków powierzonych organowi regulacyjnemu na podstawie niniejszej dyrektywy i rozporządzenia (UE) 2024/1789. 2. W przypadku gdy państwo członkowskie tak postanowiło, obowiązki monitorowania określone w ust. 1 mogą być wykonywane przez organy inne niż organ regulacyjny. W takim przypadku informacje będące wynikiem takiego monitorowania są jak najszybciej udostępniane organowi regulacyjnemu. Bez uszczerbku dla swoich szczególnych kompetencji oraz zgodnie z zasadami lepszego stanowienia prawa, organy regulacyjne – zachowując jednocześnie swoją niezależność – konsultują się, w stosownych przypadkach, z operatorami systemów przesyłowych gazu ziemnego i sieci wodorowych oraz, w stosownych przypadkach, ściśle współpracują z innymi właściwymi organami krajowymi, podczas wykonywania obowiązków określonych w ust. 1. Wszelkie zatwierdzenia wydawane przez organ regulacyjny lub ACER na mocy niniejszej dyrektywy pozostają bez uszczerbku dla jakiegokolwiek należycie uzasadnionego przyszłego użycia swoich uprawnień przez organ regulacyjny zgodnie z niniejszym artykułem oraz dla jakichkolwiek sankcji nałożonych przez inne właściwe organy lub przez Komisję. 3. Oprócz obowiązków powierzonych mu na podstawie ust. 1 niniejszego artykułu, w przypadku gdy zgodnie z art. 61 lub art. 68 wyznaczony został niezależny operator systemu lub niezależny operator sieci przesyłowej wodorowej, organ regulacyjny: a) monitoruje wypełnianie przez właściciela systemu przesyłowego, niezależnego operatora systemu lub właściciela sieci przesyłowej wodorowej i niezależnego operatora sieci przesyłowej wodorowej ich obowiązków na podstawie niniejszej dyrektywy oraz nakłada sankcje za niewypełnianie tych obowiązków zgodnie z ust. 4 lit. d); Dz.U. L z 15.7.2024 PL b) monitoruje powiązania i przepływ informacji między niezależnym operatorem systemu a właścicielem systemu przesyłowego lub między właścicielem sieci przesyłowej wodorowej a niezależnym operatorem sieci przesyłowej wodorowej, aby zapewnić wypełnianie przez niezależnego operatora systemu lub niezależnego operatora sieci przesyłowej wodorowej jego obowiązków, a w szczególności zatwierdza umowy oraz pełni funkcję organu rozstrzygającego spory między niezależnym operatorem systemu a właścicielem systemu przesyłowego lub między właścicielem sieci przesyłowej wodorowej i niezależnym operatorem sieci przesyłowej wodorowej w przypadku jakiejkolwiek skargi złożonej przez którąkolwiek ze stron zgodnie z ust. 11; c) bez uszczerbku dla procedury ustanowionej w art. 61 ust. 2 lit. c) zatwierdza, dla pierwszego dziesięcioletniego planu rozwoju sieci, plany inwestycyjne oraz wieloletni plan rozbudowy sieci, przedkładane co roku przez niezależnego operatora systemu lub niezależnego operatora sieci przesyłowej wodorowej; d) zapewnia, aby taryfy za dostęp do sieci, pobierane przez niezależnych operatorów systemów lub niezależnych operatorów sieci wodorowej, obejmowały wynagrodzenie dla właściciela sieci lub właścicieli sieci, zapewniające odpowiednie wynagrodzenie za korzystanie z aktywów sieci oraz wszelkich nowych inwestycji w sieci, pod warunkiem że są one przeprowadzane w warunkach opłacalności ekonomicznej i skutecznie; e) jest uprawniony do przeprowadzania inspekcji, w tym niezapowiedzianych inspekcji, w obiektach właściciela systemu przesyłowego i niezależnego operatora systemu lub właściciela sieci przesyłowej wodorowej i niezależnego operatora sieci przesyłowej wodorowej. 4. Państwa członkowskie zapewniają, aby organy regulacyjne otrzymały uprawnienia umożliwiające im wykonywanie obowiązków, o których mowa w ust. 1, 3 i 6, w sposób skuteczny i szybki. W tym celu organ regulacyjny ma co najmniej następujące uprawnienia: a) do wydawania wiążących decyzji w odniesieniu do przedsiębiorstw gazowych i przedsiębiorstw zajmujących się wodorem; b) do prowadzenia dochodzeń w sprawie funkcjonowania rynków gazu ziemnego i wodoru oraz do podejmowania decyzji i nakładania wszelkich niezbędnych i proporcjonalnych środków na rzecz wspierania skutecznej konkurencji oraz zapewniania właściwego funkcjonowania rynków gazu ziemnego i wodoru oraz, w stosownych przypadkach, do współpracy z krajowym organem ochrony konkurencji oraz z organami regulacyjnymi rynków finansowych lub z Komisją przy prowadzeniu dochodzeń w zakresie prawa konkurencji; c) do wymagania od przedsiębiorstw gazowych i przedsiębiorstw zajmujących się wodorem wszelkich informacji istotnych do wykonania jego zadań, w tym uzasadnienia każdej odmowy udzielenia dostępu stronom trzecim, oraz wszelkich informacji dotyczących środków niezbędnych do wzmocnienia sieci; d) do nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji na przedsiębiorstwa gazowe i przedsiębiorstwa wodorowe, które nie spełniają swoich obowiązków zgodnie z niniejszą dyrektywą lub ze wszelkimi właściwymi prawnie wiążącymi decyzjami organów regulacyjnych lub ACER, lub do zaproponowania właściwemu sądowi nałożenia takich sankcji, z uwzględnieniem uprawnienia do nakładania lub do zaproponowania nałożenia na operatora systemu przesyłowego grzywny w wysokości do 10 % rocznych obrotów operatora systemu przesyłowego lub operatora sieci wodorowej lub, w stosownych przypadkach, na przedsiębiorstwo zintegrowane pionowo w wysokości do 10 % rocznych obrotów przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo lub na operatora systemu przesyłowego, lub operatora sieci wodorowej odpowiednio, za nieprzestrzeganie ich obowiązków zgodnie z niniejszą dyrektywą; e) stosowne prawa do prowadzenia dochodzeń oraz odpowiednie uprawnienia do wydawania instrukcji w zakresie rozstrzygania sporów zgodnie z ust. 11 i 12. 5. Organ regulacyjny w państwie członkowskim, w którym ma siedzibę ENTSO gazu, ENNOH lub organizacja OSD UE, jest uprawniony do nakładania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji na te podmioty, jeżeli nie wykonują one obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy, rozporządzenia (UE) 2024/1789 lub wszelkich właściwych prawnie wiążących decyzji organów regulacyjnych lub ACER, lub do zaproponowania właściwemu sądowi nałożenia takich sankcji. 6. Oprócz obowiązków i uprawnień przyznanych mu zgodnie z ust. 1 i 4 niniejszego artykułu, w przypadku gdy niezależny operator przesyłu lub zintegrowany operator sieci przesyłowej wodorowej został wyznaczony zgodnie z rozdziałem IX sekcja 3, organowi regulacyjnemu zostają przyznane co najmniej następujące obowiązki i uprawnienia: a) do nakładania sankcji zgodnie z ust. 4 lit. d) za praktyki dyskryminacyjne na korzyść przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo; b) do monitorowania przepływu informacji między operatorem systemu przesyłowego lub zintegrowanym operatorem sieci przesyłowej wodorowej a przedsiębiorstwem zintegrowanym pionowo w celu zapewnienia przestrzegania obowiązków przez operatora systemu przesyłowego lub zintegrowanego operatora przesyłowej sieci wodorowej; PL Dz.U. L z 15.7.2024 c) do występowania jako organ rozstrzygający spory między przedsiębiorstwem zintegrowanym pionowo a operatorem systemu przesyłowego lub zintegrowanym operatorem sieci przesyłowej wodorowej w odniesieniu do jakichkolwiek skarg wniesionych zgodnie z ust. 11; d) do monitorowania powiązań handlowych i finansowych, w tym również pożyczek, między przedsiębiorstwem zintegrowanym pionowo a operatorem systemu przesyłowego lub zintegrowanym operatorem sieci przesyłowej wodorowej; e) do zatwierdzania wszelkich umów handlowych i finansowych między przedsiębiorstwem zintegrowanym pionowo a operatorem systemu przesyłowego lub zintegrowanym operatorem sieci przesyłowej wodorowej, pod warunkiem że są one zgodne z warunkami rynkowymi; f) do żądania od przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo w przypadku powiadomienia przez inspektora do spraw zgodności zgodnie z art. 67 ust. 4, uzasadnienia zawierającego w szczególności dowody, że nie miało miejsca żadne zachowanie dyskryminacyjne na korzyść przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo; g) do przeprowadzania inspekcji, w tym inspekcji niezapowiedzianych, w obiektach przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo i operatora systemu przesyłowego lub zintegrowanego operatora sieci przesyłowej wodorowej; h) do przekazywania wszystkich lub poszczególnych zadań operatora systemu przesyłowego lub zintegrowanego operatora sieci przesyłowej wodorowej niezależnemu operatorowi systemu przesyłowego lub niezależnemu operatorowi sieci przesyłowej wodorowej wyznaczonym zgodnie z art. 68 w przypadku ciągłego naruszania przez operatora systemu przesyłowego lub zintegrowanego operatora sieci wodorowej jego obowiązków wynikających z niniejszej dyrektywy, w szczególności w przypadku powtarzającego się zachowania dyskryminacyjnego na korzyść przedsiębiorstwa zintegrowanego pionowo. 7. Organy regulacyjne są odpowiedzialne za ustalanie lub zatwierdzanie, z odpowiednim wyprzedzeniem przed ich wejściem w życie, co najmniej metodologii stosowanych do kalkulacji lub ustanawiania warunków: a) przyłączania i dostępu do sieci krajowych gazu ziemnego, w tym również taryf przesyłowych i dystrybucyjnych, a także zasad, warunków i taryf za dostęp do instalacji LNG, które to taryfy lub metodologie umożliwiają realizację niezbędnych inwestycji w sieci i instalacje LNG w sposób umożliwiający tym inwestycjom zapewnienie wykonalności sieci oraz instalacji LNG; b) przyłączania i dostępu do krajowych sieci wodorowych, w tym taryf sieci wodorowych, w stosownych przypadkach, warunków i taryf za dostęp do magazynów wodoru i terminali wodorowych; c) zapewniania usług bilansowania systemu świadczonych w sposób najbardziej opłacalny, tak by tworzyć odpowiednie zachęty dla użytkowników sieci do bilansowania ich wkładu i poborów w sposób sprawiedliwy i niedyskryminacyjny oraz w oparciu o obiektywne kryteria; d) zatwierdzania i monitorowania opłat specjalnych zgodnie z art. 5 rozporządzenia (UE) 2024/1789; e) dostępu do infrastruktury transgranicznej, łącznie z procedurami w zakresie alokacji zdolności przesyłowych i zarządzania ograniczeniami. 8. Metodologie lub warunki, o których mowa w ust. 7, są publikowane. 9. Przy ustalaniu lub zatwierdzaniu taryf lub metodologii i usług bilansowania systemu, o których mowa w ust. 7, organy regulacyjne zapewniają, aby operatorzy systemów przesyłowych i dystrybucyjnych, oraz – bez uszczerbku dla decyzji danego państwa członkowskiego na podstawie art. 35 ust. 4 – operatorzy sieci wodorowych otrzymywali stosowne zachęty – zarówno krótko-, jak i długoterminowe – do zwiększania wydajności, zwiększania integracji rynku i bezpieczeństwa dostaw oraz do wspierania odnośnej działalności badawczej. 10. Organy regulacyjne monitorują zarządzanie ograniczeniami krajowych sieci przesyłowych i sieci przesyłowych wodorowych, w tym połączeń wzajemnych oraz wodorowych połączeń wzajemnych, oraz wdrażanie zasad zarządzania ograniczeniami przesyłowymi. W tym celu operatorzy systemów przesyłowych, operatorzy sieci przesyłowych wodorowych lub podmioty rynkowe przedstawiają organom regulacyjnym swoje zasady zarządzania ograniczeniami przesyłowymi, w tym mechanizmy alokacji zdolności. Organy regulacyjne mogą zwrócić się o zmianę tych zasad. Dz.U. L z 15.7.2024 PL #### Artykuł 79 Decyzje i skargi 1. Organy regulacyjne są upoważnione do zobowiązania operatorów systemów przesyłowych gazu ziemnego, magazynowania gazu ziemnego, LNG i dystrybucyjnych oraz operatorów magazynowania wodoru i terminali wodorowych, a także w razie konieczności operatorów sieci wodorowych do zmiany warunków, w tym również taryf lub metodologii, o których mowa w niniejszym artykule, w celu zapewnienia, aby były one proporcjonalne i stosowane w sposób niedyskryminacyjny. W przypadku gdy system dostępu do magazynowania gazu ziemnego jest określony zgodnie z art. 33 ust. 3, z zadania tego wyłączone jest dokonywanie zmiany taryf. W przypadku gdy system dostępu do sieci wodorowych, instalacji wodorowych lub magazynowania wodoru opiera się na negocjowanym dostępie stron trzecich zgodnie z art. 35 ust. 4, art. 36 ust. 1 lub art. 37 ust. 2, z zadania tego wyłączone jest dokonywanie zmiany taryf. W przypadku opóźnienia w ustaleniu taryf przesyłowych i dystrybucyjnych gazu ziemnego, i, w stosownych przypadkach, taryf dla sieci wodorowych, krajowe organy regulacyjne są uprawnione do ustalenia lub zatwierdzenia tymczasowych taryf przesyłowych i dystrybucyjnych lub metodologii i taryf lub metodologii dla sieci wodorowych oraz do podjęcia decyzji w sprawie odpowiednich środków wyrównawczych jeżeli ostateczne taryfy lub metodologie odbiegają od tych taryf lub metodologii tymczasowych. 2. Każda ze stron zgłaszających skargę na operatora systemu przesyłowego gazu ziemnego, magazynowego gazu ziemnego, LNG lub dystrybucyjnego lub operatora sieci, magazynów lub terminali wodorowych, odnoszącą się do obowiązków tego operatora na mocy niniejszej dyrektywy, może przekazać skargę do organu regulacyjnego, który, działając jako organ rozstrzygający spory, wydaje decyzję w terminie dwóch miesięcy od otrzymania skargi. Termin ten może zostać przedłużony o dwa miesiące, jeżeli organ regulacyjny zwróci się o przekazanie dodatkowych informacji. Ten przedłużony termin może zostać ponownie przedłużony za zgodą wnoszącego skargę. Decyzja organu regulacyjnego jest wiążąca, jeżeli nie zostanie unieważniona w wyniku odwołania. 3. Każda ze stron, której to dotyczy i która ma prawo do składania skargi dotyczącej decyzji w sprawie metodologii przyjętych zgodnie z niniejszym artykułem lub, w przypadku gdy organ regulacyjny ma obowiązek konsultować się w sprawie proponowanych taryf lub metodologii, może w terminie dwóch miesięcy od opublikowania decyzji lub propozycji decyzji lub w krótszym terminie określonym przez państwa członkowskie, złożyć skargę do rozpatrzenia. Taka skarga nie ma skutku zawieszającego. 4. Państwa członkowskie tworzą odpowiednie i skuteczne mechanizmy regulowania, kontroli i przejrzystości, aby nie dopuścić do nadużywania pozycji dominującej, w szczególności na szkodę odbiorców, oraz wszelkich wrogich zachowań. Mechanizmy te uwzględniają postanowienia TFUE, w szczególności jego art. 102. 5. Państwa członkowskie zapewniają podjęcie właściwych środków, w tym również wszczęcie postępowania administracyjnego lub karnego zgodnie z ich prawem krajowym, przeciwko osobom fizycznym lub prawnym odpowiedzialnym za nieprzestrzeganie zasad dotyczących poufności nałożonych niniejszą dyrektywą. 6. Skargi, o których mowa w ust. 2 oraz 3 pozostają bez uszczerbku dla możliwości wykonywania praw do odwołania zgodnie z prawem unijnym lub z prawem krajowym. 7. Decyzje podjęte przez organy regulacyjne są w pełni umotywowane i uzasadnione, tak, aby możliwa była kontrola sądowa. Decyzje są publicznie dostępne przy jednoczesnym zachowaniu poufności szczególnie chronionych informacji handlowych. 8. Państwa członkowskie zapewniają ustanowienie na poziomie krajowym odpowiednich mechanizmów przewidują­ cych, że strona, której dotyczy decyzja krajowego organu regulacyjnego, ma prawo do odwołania się do organu niezależnego od zaangażowanych stron oraz od jakiegokolwiek rządu. #### Artykuł 80 Współpraca regionalna między organami regulacyjnymi w kwestiach transgranicznych 1. Organy regulacyjne ściśle ze sobą współpracują i wzajemnie się konsultują, w szczególności w ramach ACER, oraz dostarczają sobie nawzajem i ACER wszelkich informacji niezbędnych do wykonywania swoich zadań zgodnie z niniejszą dyrektywą. W odniesieniu do wymienionych informacji organ otrzymujący zapewnia taki sam stopień poufności, jaki jest wymagany od organu udostępniającego informacje. 2. Organy regulacyjne współpracują co najmniej na poziomie regionalnym, aby: PL Dz.U. L z 15.7.2024 a) wspierać tworzenie ustaleń operacyjnych w celu umożliwienia optymalnego zarządzania siecią, promowania wspólnych giełd gazu ziemnego i wodoru oraz alokacji zdolności transgranicznej, jak również umożliwienia właściwego poziomu zdolności połączeń wzajemnych – w tym również nowych połączeń wzajemnych – w obrębie regionu i między regionami, tak, aby umożliwić rozwój skutecznej konkurencji i poprawę bezpieczeństwa dostaw, bez dyskryminacji między przedsiębiorstwami dostarczającymi gaz w różnych państwach członkowskich; b) koordynować rozwój wszystkich kodeksów sieci dla właściwych operatorów systemów przesyłowych, operatorów sieci wodorowych i innych uczestników rynku; c) koordynować opracowywanie zasad regulujących zarządzanie ograniczeniami; d) zapewniać zgodność regulacyjną podmiotów prawnych wykonujących zadania operatorów systemów przesyłowych i operatorów sieci na szczeblu transgranicznym lub regionalnym. 3. Organy regulacyjne mają prawo do zawierania między sobą umów o współpracę w celu zacieśniania współpracy w zakresie regulacji. 4. Działania, o których mowa w ust. 2, wykonywane są, w stosownych przypadkach, w ścisłym porozumieniu z innymi właściwymi organami krajowymi i bez uszczerbku dla ich kompetencji szczególnych. 5. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 90 w celu uzupełnienia niniejszej dyrektywy poprzez ustanowienie wytycznych dotyczących zakresu obowiązków organów regulacyjnych w ramach współpracy wzajemnej oraz współpracy z ACER. 6. Organy regulacyjne lub, w stosownych przypadkach, inne właściwe organy mogą konsultować się i współpracować z odpowiednimi organami państw trzecich, z uwzględnieniem umawiających się stron Wspólnoty Energetycznej, w odniesieniu do eksploatacji infrastruktury gazu ziemnego i infrastruktury wodoru do i z państw trzecich w celu zapewnienia spójnego stosowania na terytorium i na morzu terytorialnym danego państwa członkowskiego niniejszej dyrektywy w odniesieniu do danej infrastruktury. #### Artykuł 81 Zgodność z kodeksami sieci i wytycznymi 1. Każdy organ regulacyjny oraz Komisja mogą zwrócić się do ACER o opinię w sprawie zgodności decyzji podjętej przez organ regulacyjny z kodeksami sieci i wytycznymi przyjętymi na podstawie niniejszej dyrektywy lub rozporządzenia (UE) 2024/1789. 2. ACER przekazuje swoją opinię, odpowiednio, organowi regulacyjnemu, który się o nią zwrócił, lub Komisji, a także organowi regulacyjnemu, który podjął daną decyzję, w terminie trzech miesięcy od daty otrzymania wniosku. 3. W przypadku gdy organ regulacyjny, który podjął decyzję, nie zastosuje się do opinii ACER w terminie czterech miesięcy od daty otrzymania tej opinii, ACER informuje odpowiednio Komisję. 4. Każdy z organów regulacyjnych może poinformować Komisję, jeżeli uważa, że decyzja dotycząca handlu transgranicznego podjęta przez inny organ regulacyjny nie jest zgodna z kodeksami sieci i wytycznymi przyjętymi na podstawie niniejszej dyrektywy lub rozporządzenia (UE) 2024/1789, w terminie dwóch miesięcy od daty tej decyzji. 5. W przypadku gdy Komisja – w terminie dwóch miesięcy od poinformowania jej przez ACER zgodnie z ust. 3, lub przez organ regulacyjny zgodnie z ust. 4, lub z własnej inicjatywy, w terminie trzech miesięcy od daty decyzji – stwierdza, że decyzja organu regulacyjnego budzi poważne wątpliwości co do jej zgodności z kodeksami sieci i wytycznymi przyjętymi na podstawie niniejszej dyrektywy lub rozporządzenia (UE) 2024/1789, Komisja może podjąć decyzję o dalszym badaniu tej sprawy. W takim przypadku Komisja wzywa organ regulacyjny oraz strony postępowania przed organem regulacyjnym do przedłożenia uwag. 6. W przypadku podjęcia przez Komisję decyzji o dalszym badaniu tej sprawy zgodnie z ust. 5, wydaje ona w terminie czterech miesięcy od daty takiej decyzji ostateczną decyzję: a) o niezgłaszaniu zastrzeżeń wobec decyzji organu regulacyjnego; lub Dz.U. L z 15.7.2024 PL b) o zażądaniu od właściwego organu regulacyjnego cofnięcia jego decyzji z uwagi na to, że nie zachowano zgodności z kodeksami sieci i wytycznymi. 7. W przypadku gdy Komisja nie podejmie decyzji o dalszym badaniu sprawy ani ostatecznej decyzji w terminach określonych w ust. 5 i ust. 6, uważa się, że Komisja nie zgłosiła zastrzeżeń wobec decyzji organu regulacyjnego. 8. Organ regulacyjny stosuje się do decyzji Komisji o cofnięciu jego decyzji w terminie dwóch miesięcy i informuje o tym Komisję. 9. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 90 w celu uzupełnienia niniejszej dyrektywy przez określenie wytycznych ustalających szczegółowe zasady procedury, która ma być realizowana do celów stosowania niniejszego artykułu. #### Artykuł 82 Prowadzenie dokumentacji 1. Państwa członkowskie wymagają, aby przedsiębiorstwa dostarczające gaz przechowywały przez okres co najmniej pięciu lat do dyspozycji organów krajowych, w tym również organu regulacyjnego i krajowych organów ochrony konkurencji oraz Komisji, na potrzeby wykonywania ich zadań, stosowne dane dotyczące wszelkich transakcji w ramach umów na dostawy gazu ziemnego i wodoru oraz derywatów dotyczących gazu ziemnego i wodoru z odbiorcami hurtowymi i z operatorami systemów przesyłowych, z operatorami systemów magazynowania gazu ziemnego i LNG, jak również z operatorami sieci, magazynów i terminali wodorowych. 2. Dane te obejmują szczegółowe informacje dotyczące charakterystyki odpowiednich transakcji, takie jak czas trwania i zasady dostarczania oraz rozliczania, ilości, terminy i czas realizacji, a także ceny transakcji oraz środki identyfikacji danego odbiorcy hurtowego, jak również określone informacje dotyczące wszystkich nierozliczonych umów na dostawy gazu ziemnego i wodoru oraz derywatów dotyczących gazu ziemnego i wodoru. 3. Organ regulacyjny może podejmować decyzje o udostępnieniu uczestnikom rynku niektórych elementów tych informacji, pod warunkiem że nie zostaną ujawnione informacje handlowe podlegające szczególnej ochronie dotyczące poszczególnych uczestników rynku lub poszczególnych transakcji. Niniejszy ustęp nie ma zastosowania do informacji dotyczących instrumentów finansowych, które są objęte zakresem dyrektywy 2014/65/UE. 4. Komisja jest upoważniona do przyjmowania aktów delegowanych w celu uzupełnienia niniejszej dyrektywy zgodnie z art. 90 poprzez ustanowienie wytycznych określających metodologię i uzgodnienia w zakresie prowadzenia dokumentacji, jak również formę i treść danych, które należy przechowywać. 5. W odniesieniu do transakcji w ramach derywatów dotyczących gazu ziemnego i wodoru, zawieranych przez przedsiębiorstwa dostarczające gaz z odbiorcami hurtowymi i operatorami systemów przesyłowych gazu ziemnego, operatorami systemów magazynowania gazu ziemnego i LNG, a także z operatorami sieci, magazynów i terminali wodorowych, niniejszy artykuł stosuje się dopiero po przyjęciu przez Komisję wytycznych, o których mowa w ust. 4. 6. Niniejszy artykuł nie ustanawia dodatkowych obowiązków względem organów, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, dla podmiotów objętych zakresem dyrektywy 2014/65/UE. 7. W przypadku gdy organy, o których mowa w ust. 1 niniejszego artykułu, potrzebują dostępu do danych przechowywanych przez podmioty objęte zakresem dyrektywy 2014/65/UE, organy odpowiedzialne zgodnie z tą dyrektywą przekazują im wymagane dane.