#### ROZDZIAŁ XI PRZEPISY KOŃCOWE #### Artykuł 83 Środki zabezpieczające W przypadku nagłego kryzysu na rynku energetycznym lub zagrożenia dla bezpieczeństwa fizycznego lub bezpieczeństwa osób, urządzeń, instalacji lub integralności systemu, państwo członkowskie może wprowadzić środki przewidziane w krajowym planie na wypadek sytuacji nadzwyczajnej oraz, w stosownych przypadkach, ogłosić jeden z poziomów kryzysowych zgodnie z art. 11 rozporządzenia (UE) 2017/1938. PL Dz.U. L z 15.7.2024 #### Artykuł 84 Równe warunki działania 1. Środki, które państwa członkowskie mogą stosować zgodnie z niniejszą dyrektywą w celu zapewnienia równych warunków działania, muszą być zgodne z TFUE, w szczególności z jego art. 36, oraz z innym prawem Unii. 2. Środki, o których mowa w ust. 1, muszą być proporcjonalne, niedyskryminacyjne i przejrzyste. Środki te mogą być wprowadzane w życie jedynie po powiadomieniu Komisji i uzyskaniu jej zgody. 3. Komisja podejmuje działania w odniesieniu do powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, w terminie dwóch miesięcy od daty jego otrzymania. Termin ten rozpoczyna się w dniu następującym po otrzymaniu pełnej informacji. W wypadku, gdy Komisja nie podejmie działań w tym dwumiesięcznym terminie, uważa się, że nie zgłasza ona zastrzeżeń do zgłoszonych środków. #### Artykuł 85 Porozumienia techniczne dotyczące eksploatacji rurociągów gazu ziemnego i wodoru z państwami trzecimi Niniejsza dyrektywa nie narusza swobody operatorów systemów przesyłowych, operatorów sieci wodorowych lub innych podmiotów gospodarczych do zachowania w mocy lub zawierania porozumień technicznych w kwestiach dotyczących eksploatacji gazociągów między państwem członkowskim a państwem trzecim w zakresie, w jakim porozumienia te są zgodne z prawem Unii i odpowiednimi decyzjami organów regulacyjnych państw członkowskich, których to dotyczy. Organy regulacyjne państw członkowskich, których to dotyczy, są powiadamiane o takich porozumieniach. #### Artykuł 86 Odstępstwa dla systemu gazu ziemnego 1. Państwa członkowskie, które nie są bezpośrednio podłączone do systemu wzajemnie połączonego żadnego innego państwa członkowskiego, mogą skorzystać z odstępstwa od art. 3, 8, 34 lub 60 lub od art. 31 ust. 1. Każde takie odstępstwo przestaje obowiązywać z chwilą ukończenia pierwszego połączenia wzajemnego z państwem członkowskim. Każde takie odstępstwo jest zgłaszane Komisji. 2. Państwa członkowskie mogą wystąpić do Komisji z wnioskiem o przyznanie odstępstwa od stosowania art. 3, 8, 60 lub 31 w odniesieniu do regionów najbardziej oddalonych w rozumieniu art. 349 TFUE lub innych obszarów odizolowanych geograficznie. Każde takie odstępstwo przestaje obowiązywać z chwilą ukończenia połączenia danego regionu lub obszaru z państwem członkowskim za pomocą systemu wzajemnie połączonego. 3. Luksemburg może korzystać z odstępstwa od art. 60. Każde takie odstępstwo jest zgłaszane Komisji. 4. Przed podjęciem decyzji Komisja informuje państwa członkowskie o wnioskach o przyznanie odstępstwa, na mocy ust. 2, uwzględniając uzasadnione wnioski o zachowanie poufności informacji handlowych podlegających szczególnej ochronie. 5. Odstępstwa przyznawane przez Komisję zgodnie z ust. 2 są ograniczone w czasie i podlegają warunkom, które mają na celu zwiększenie konkurencji i integracji rynku wewnętrznego oraz zapewnienie, aby odstępstwa te nie utrudniały przejścia na energię ze źródeł odnawialnych lub stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim”. 6. Odstępstwa przyznane na podstawie dyrektywy 2009/73/WE bez daty wygaśnięcia lub bez zdefiniowanego okresu stosowania wygasają z dniem 31 grudnia 2025 r. Państwa członkowskie, które w dniu 4 sierpnia 2024 r. nadal korzystają z tych odstępstw, mogą zdecydować o zastosowaniu nowego odstępstwa zgodnie z ust. 1 lub 7 niniejszego artykułu lub mogą wystąpić z wnioskiem do Komisji o przyznanie nowego odstępstwa na podstawie ust. 2 niniejszego artykułu. 7. Państwa członkowskie, które otrzymają pierwszą handlową dostawę w ramach swojej pierwszej umowy długoterminowej na dostawy gazu ziemnego po dniu 4 sierpnia 2024 r., mogą skorzystać z odstępstwa od art. 3 ust. 1–4, art. 4 ust. 1, art. 8, art. 31 ust. 1, art. 32 ust. 1, art. 34, art. 39 ust.1–5, art. 43, art. 44 ust. 6 i art. 46, 60, 61 i 75. Każde takie odstępstwo jest zgłaszane Komisji. Odstępstwo wygasa 10 lat od daty otrzymania pierwszej handlowej dostawy w ramach tej pierwszej umowy długoterminowej na dostawy gazu ziemnego. 8. Powiadomienia o przyznanych przez państwa członkowskie odstępstwach, na mocy ust. 1, 3 lub 7, oraz decyzje Komisji o przyznaniu odstępstw, na mocy ust. 2, 5 i 6, są publikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Dz.U. L z 15.7.2024 PL #### Artykuł 87 Sieci wodorowe w regionach odizolowanych 1. Państwa członkowskie mogą przyznać odstępstwo lub odstępstwa od stosowania art. 46, 68 lub 71 w odniesieniu do sieci wodorowych znajdujących w regionach najbardziej oddalonych w rozumieniu art. 349 TFUE oraz w regionach odizolowanych o następujących kodach NUTS 2 i NUTS 3 klasyfikacji jednostek terytorialnych do celów statystycznych (NUTS) ustanowionej rozporządzeniem (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (52): (i) Cypr (NUT2 CY00) (ii) Kainuu (NUTS 3 FI1D8) (iii) Laponia (NUTS 3 FI1D7) (iv) Malta (NUTS 2 MT00) (v) Ostrobotnia Północna (NUTS 3 FI1D9) (vi) Övre Norrland (NUTS 2 SE33) 2. Wszelkie odstępstwa przyznane na podstawie ust. 1 są podawane do wiadomości publicznej i zgłaszane Komisji. 3. Odstępstwa przyznane na podstawie ust. 1 wygasają po upływie 15 lat od daty ich przyznania, a w każdym razie nie później niż dnia 31 grudnia 2044 r. Odstępstwa takie nie podlegają przedłużeniu. Państwa członkowskie wycofują odstępstwo przyznane na podstawie ust. 1, w przypadku gdy sieć wodorowa korzystająca z takiego odstępstwa zostanie rozszerzona poza region odizolowany lub zostanie przyłączona do sieci wodorowych zlokalizowanych poza takim regionem. 4. Co siedem lat od daty przyznania odstępstwa na podstawie ust. 1 lub na uzasadniony wniosek Komisji organ regulacyjny państwa członkowskiego, które przyznało to odstępstwo, publikuje ocenę wpływu tego odstępstwa na konkurencję, rozwój infrastruktury i funkcjonowanie rynku. Jeżeli organ regulacyjny stwierdzi w wyniku tej oceny, że dalsze stosowanie odstępstwa wiązałoby się z ryzykiem zakłócenia konkurencji lub ryzykiem negatywnego wpływu na efektywność rozmieszczania infrastruktury wodoru lub rozwój i funkcjonowanie rynku wodoru w danym państwie członkowskim lub w Unii, odnośne państwo członkowskie wycofuje przedmiotowe odstępstwo. #### Artykuł 88 Odstępstwa w odniesieniu do linii przesyłowych gazu ziemnego do i z państw trzecich 1. W odniesieniu do linii przesyłowych gazu ziemnego między państwem członkowskim a państwem trzecim wybudowanych przed dniem 23 maja 2019 r. państwo członkowskie, w którym znajduje się pierwszy punkt połączenia takiej linii przesyłowej z siecią państwa członkowskiego, może podjąć decyzję o zastosowaniu odstępstwa od art. 31, 60, 71 i 72, art. 78 ust. 7 i 9 oraz art. 79 ust. 1 w odniesieniu do odcinków takiej linii przesyłowej gazu ziemnego znajdujących się na jego terytorium lub morzu terytorialnym z powodów obiektywnych, takich jak umożliwienie odzyskania poczynionej inwestycji lub ze względów bezpieczeństwa dostaw, pod warunkiem że odstępstwo to nie ma szkodliwego wpływu na konkurencję na rynku wewnętrznym gazu ziemnego lub na skuteczne funkcjonowanie tego rynku ani na bezpieczeństwo dostaw w Unii. Odstępstwo to jest ograniczone w czasie do 20 lat na podstawie obiektywnego uzasadnienia, jest odnawialne w uzasadnionym przypadku i może być warunkowane wymaganiami, które przyczyniają się do spełnienia warunków wymienionych w akapicie pierwszym. Takie odstępstwa nie mają zastosowania do linii przesyłowych między państwem członkowskim a państwem trzecim, które ma obowiązek transpozycji niniejszej dyrektywy i które w sposób skuteczny wdraża tę dyrektywę do swojego porządku prawnego na mocy umowy zawartej z Unią. 2. W przypadku gdy dana linia przesyłowa znajduje się na terytorium więcej niż jednego państwa członkowskiego, decyzję o przyznaniu odstępstwa w odniesieniu do tej linii przesyłowej podejmuje – po konsultacji ze wszystkimi państwami członkowskimi, których to dotyczy – to państwo członkowskie, na którego terytorium znajduje się pierwszy punkt połączenia z siecią państw członkowskich. (52) Rozporządzenie (WE) nr 1059/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. w sprawie ustalenia wspólnej klasyfikacji Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych (NUTS) (Dz.U. L 154 z 21.6.2003, s. 1). PL Dz.U. L z 15.7.2024 Na wniosek państw członkowskich, których to dotyczy, Komisja może podjąć decyzję o występowaniu w charakterze obserwatora w konsultacjach prowadzonych między państwem członkowskim, na którego terytorium znajduje się pierwszy punkt połączenia, a państwem trzecim, które dotyczą spójnego stosowania niniejszej dyrektywy na terytorium i na morzu terytorialnym państwa członkowskiego, w którym znajduje się pierwszy punkt połączenia międzysystemowego, z uwzględnieniem przyznawania odstępstw dla takich linii przesyłowych. 3. Decyzje na podstawie ust. 1 i 2 przyjmuje się do dnia 24 maja 2020 r. Państwa członkowskie powiadamiają Komisję o wszystkich takich decyzjach i publikują je. 4. Do dnia 5 sierpnia 2026 r. Komisja złoży Parlamentowi Europejskiemu i Radzie sprawozdanie na temat odstępstw przyznanych na podstawie niniejszego artykułu. Sprawozdanie będzie zawierało w szczególności ocenę wpływu takich odstępstw na skuteczne funkcjonowanie rynku wewnętrznego gazu ziemnego, a także na bezpieczeństwo dostaw energii i podstawowe interesy bezpieczeństwa Unii i państw członkowskich #### Artykuł 89 Procedura upoważnienia 1. Bez uszczerbku dla innych zobowiązań wynikających z prawa Unii i dla podziału kompetencji pomiędzy Unią i państwami członkowskimi istniejące umowy między państwem członkowskim a państwem trzecim w sprawie eksploatacji linii przesyłowej lub sieci gazociągów kopalnianych mogą zostać zachowane w mocy do czasu wejścia w życie kolejnej umowy między Unią a tym samym państwem trzecim lub do czasu zastosowania procedury przewidzianej w ust. 2–15. 2. Bez uszczerbku dla podziału kompetencji pomiędzy Unią i państwami członkowskimi, w przypadku gdy państwo członkowskie zamierza rozpocząć negocjacje z państwem trzecim w celu zmiany, rozszerzenia, dostosowania, odnowienia lub zawarcia z państwem trzecim umowy w sprawie eksploatacji linii przesyłowej lub wodorowego połączenia wzajemnego z państwem trzecim w odniesieniu do kwestii wchodzących – całkowicie lub częściowo – w zakres stosowania niniejszej dyrektywy lub rozporządzenia (UE) 2024/1789, powiadamia ono pisemnie Komisję o tym zamiarze. Takie powiadomienie zawiera odpowiednią dokumentację i wskazanie przepisów, które mają być przedmiotem negocjacji lub renegocjacji, cele negocjacji i wszelkie inne odpowiednie informacje; musi ono zostać przekazane Komisji co najmniej pięć miesięcy przed planowanym rozpoczęciem negocjacji. 3. W następstwie powiadomienia na podstawie ust. 2 Komisja upoważnia państwo członkowskie, którego to dotyczy, do rozpoczęcia formalnych negocjacji z państwem trzecim w odniesieniu do tych części, które mogą mieć wpływ na wspólne zasady Unii, chyba że uzna, że rozpoczęcie takich negocjacji: a) byłoby sprzeczne z prawem Unii w zakresie innym niż niezgodności wynikające z podziału kompetencji między Unią a państwami członkowskimi; b) byłoby szkodliwe dla funkcjonowania rynków wewnętrznych gazu ziemnego lub wodoru, konkurencji lub bezpieczeństwa dostaw w jednym z państw członkowskich lub w Unii, przy uwzględnieniu zasady solidarności między państwami członkowskimi na podstawie art. 194 ust. 1 TFUE; c) podważyłoby cele negocjacji umów międzynarodowych prowadzonych przez Unię z państwem trzecim; d) byłoby dyskryminujące. 4. Dokonując oceny na podstawie ust. 3, Komisja bierze pod uwagę, czy planowana umowa dotyczy linii przesyłowej lub sieci gazociągów kopalnianych, które dzięki nowym źródłom gazu ziemnego przyczyniają się do dywersyfikacji dostaw i dostawców gazu ziemnego. 5. W terminie 90 dni od otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 2, Komisja przyjmuje decyzję o upoważnieniu lub odmowie upoważnienia państwa członkowskiego do rozpoczęcia negocjacji w celu zmiany, rozszerzenia, dostosowania, odnowienia lub zawarcia umowy z państwem trzecim. W przypadku gdy do przyjęcia decyzji niezbędne są dodatkowe informacje, bieg 90-dniowego terminu rozpoczyna się w dniu otrzymania takich dodatkowych informacji. 6. W przypadku przyjęcia przez Komisję decyzji o odmowie upoważnienia państwa członkowskiego do rozpoczęcia negocjacji w celu zmiany, rozszerzenia, dostosowania, odnowienia lub zawarcia umowy z państwem trzecim, Komisja informuje o tym odpowiednio państwo członkowskie, którego to dotyczy, i podaje uzasadnienie swojej decyzji. Dz.U. L z 15.7.2024 PL 7. Decyzje o upoważnieniu lub odmowie upoważnienia państwa członkowskiego do rozpoczęcia negocjacji w celu zmiany, rozszerzenia, dostosowania, odnowienia lub zawarcia umowy z państwem trzecim przyjmuje się, w drodze aktów wykonawczych, zgodnie z procedurą, o której mowa w art. 90 ust. 2. 8. Komisja może zapewnić wskazówki i może zwrócić się o włączenie do proponowanej umowy określonych klauzul w celu zapewnienia spójności z prawem Unii zgodnie z decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/684 (53). 9. Komisja jest na poszczególnych etapach negocjacji informowana na bieżąco o postępach i wynikach negocjacji w sprawie zmiany, rozszerzenia, dostosowania, odnowienia lub zawarcia umowy i może zwrócić się o włączenie jej w takie negocjacje między państwem członkowskim a państwem trzecim zgodnie z decyzją (UE) 2017/684. 10. Komisja informuje Parlament Europejski i Radę o decyzjach przyjętych na podstawie ust. 5. 11. Przed podpisaniem umowy z państwem trzecim państwo członkowskie, którego to dotyczy, powiadamia Komisję o wyniku negocjacji i przekazuje Komisji tekst wynegocjowanej umowy. 12. Po powiadomieniu na podstawie ust. 11 Komisja dokonuje oceny wynegocjowanej umowy na podstawie ust. 3. W przypadku gdy Komisja uzna, że wynikiem negocjacji jest umowa, która jest zgodna z ust. 3, upoważnia państwo członkowskie do podpisania i zawarcia takiej umowy. 13. W terminie 90 dni od otrzymania powiadomienia, o którym mowa w ust. 11, Komisja przyjmuje decyzję o upoważnieniu lub odmowie upoważnienia państwa członkowskiego do podpisania i zawarcia umowy z państwem trzecim. W przypadku gdy do przyjęcia decyzji niezbędne są dodatkowe informacje, bieg 90-dniowego terminu rozpoczyna się w dniu otrzymania takich dodatkowych informacji. 14. W przypadku przyjęcia przez Komisję na podstawie ust. 13 decyzji o upoważnieniu państwa członkowskiego do podpisania i zawarcia umowy z państwem trzecim, państwo członkowskie, którego to dotyczy, powiadamia Komisję o zawarciu i wejściu w życie umowy oraz o wszelkich dalszych zmianach statusu tej umowy. 15. W przypadku przyjęcia przez Komisję na podstawie ust. 13 decyzji o odmowie upoważnienia państwa członkowskiego do podpisania i zawarcia umowy z państwem trzecim, Komisja informuje o tym odpowiednio państwo członkowskie, którego to dotyczy, i podaje uzasadnienie swojej decyzji. #### Artykuł 90 Wykonywanie przekazanych uprawnień 1. Powierzenie Komisji uprawnień do przyjmowania aktów delegowanych podlega warunkom określonym w niniejszym artykule. 2. Uprawnienia do przyjmowania aktów delegowanych, o których mowa w art. 9, 62, 72, 80, 81 i 82, powierza się Komisji na czas nieokreślony od dnia 4 sierpnia 2024 r. 3. Przekazanie uprawnień, o którym mowa w art. 9, 62, 72, 80, 81 i 82, może zostać w dowolnym momencie odwołane przez Parlament Europejski lub przez Radę. Decyzja o odwołaniu kończy przekazanie określonych w niej uprawnień. Decyzja o odwołaniu staje się skuteczna następnego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej lub w późniejszym terminie określonym w tej decyzji. Nie wpływa ona na ważność już obowiązujących aktów delegowanych. 4. Przed przyjęciem aktu delegowanego Komisja konsultuje się z ekspertami wyznaczonymi przez każde państwo członkowskie zgodnie z zasadami określonymi w Porozumieniu międzyinstytucjonalnym z dnia 13 kwietnia 2016 r. w sprawie lepszego stanowienia prawa. (53) Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/684 z dnia 5 kwietnia 2017 r. ustanawiająca mechanizm wymiany informacji w odniesieniu do umów międzyrządowych i instrumentów niewiążących w dziedzinie energii między państwami członkowskimi a państwami trzecimi i uchylająca decyzję nr 994/2012/UE (Dz.U. L 99 z 12.4.2017, s. 1). PL Dz.U. L z 15.7.2024 5. Niezwłocznie po przyjęciu aktu delegowanego Komisja przekazuje go równocześnie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie. 6. Akt delegowany przyjęty na podstawie art. 9, 62, 72, 80, 81 lub 82 wchodzi w życie tylko wówczas, gdy ani Parlament Europejski, ani Rada nie wyraziły sprzeciwu w terminie dwóch miesięcy od przekazania tego aktu Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, lub gdy, przed upływem tego terminu, zarówno Parlament Europejski, jak i Rada poinformowały Komisję, że nie wniosą sprzeciwu. Termin ten przedłuża się o dwa miesiące z inicjatywy Parlamentu Europejskiego lub Rady. #### Artykuł 91 Procedura komitetowa 1. Komisję wspomaga komitet. Komitet ten jest komitetem w rozumieniu rozporządzenia (UE) nr 182/2011. 2. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 4 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. 3. W przypadku odesłania do niniejszego ustępu stosuje się art. 5 rozporządzenia (UE) nr 182/2011. #### Artykuł 92 Przegląd i sprawozdawczość 1. Do dnia 31 grudnia 2030 r. Komisja przeprowadzi przegląd niniejszej dyrektywy i przedłoży sprawozdanie Parlamentowi Europejskiemu i Radzie, któremu w miarę potrzeby będą towarzyszyły odpowiednie wnioski ustawodawcze. W ramach przeglądu analizuje się w szczególności stosowanie art. 9 i powiązanych definicji zawartych w art. 2, aby ocenić, czy instalacje, których eksploatacja rozpocznie się od dnia 1 stycznia 2031 r., wykazują większe ograniczenie emisji gazów cieplarnianych wynikające ze stosowania paliw niskoemisyjnych i wodoru niskoemisyjnego, aby otrzymać certyfikację zgodnie z tym artykułem. 2. Do dnia 5 sierpnia 2035 r. Komisja opublikuje komunikat oceniający wdrożenie art. 46 w odniesieniu do operatorów dystrybucyjnych sieci wodorowych oraz wdrożenie art. 68 i 69 w odniesieniu do operatorów sieci przesyłowych wodorowych. 3. Do dnia 5 sierpnia 2034 r. ACER opublikuje, z myślą o komunikacie Komisji przygotowywanym zgodnie z ust. 2 niniejszego artykułu, sprawozdanie na temat wpływu art. 46, 68 i 69 na funkcjonowanie, konkurencję, płynność, rozwój infrastruktury wodorowej i przejrzystość rynku wodoru. Sprawozdanie ACER obejmuje konsultacje z odpowiednimi zainteresowanymi stronami. #### Artykuł 93 Zmiany w dyrektywie (UE) 2023/1791 W dyrektywie (UE) 2023/1791 wprowadza się następujące zmiany: 1) skreśla się art. 17 i 19; 2) art. 39 akapit drugi otrzymuje brzmienie: „Artykuły 13-16, 18 i 20 oraz załączniki II, IX, XII, XIII i XIV stosuje się od dnia 12 października 2025 r.”; 3) skreśla się załącznik VIII. Dz.U. L z 15.7.2024 PL #### Artykuł 94 Transpozycja 1. Państwa członkowskie wprowadzają w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania art. 2–6, art. 8–31, art. 33, art. 35–38, art. 39 ust. 1, lit. a), art. 39 ust. 3, 4, 7, 8 i 9, art. 40 ust. 1, art. 41, 42 i 43, art. 44 ust. 1, 2, 7 i 8, art. 45, art. 46 ust. 2 i 3, art. 50–59, art. 62, art. 64 ust. 11, art. 68–75, art. 76 ust 5, art. 78 i 79, art. 81 ust. 1 i 6, art. 82 i 83 oraz załącznika I i załącznika II w terminie do dnia 5 sierpnia 2026 r. Niezwłocznie przekazują one Komisji tekst tych przepisów. Przepisy przyjęte przez państwa członkowskie zawierają odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie takie towarzyszy ich urzędowej publikacji. Sposób dokonywania takiego odniesienia i formułowania takiego wskazania określany jest przez państwa członkowskie. 2. Państwa członkowskie przekazują Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego przyjętych w dziedzinach objętych niniejszą dyrektywą. #### Artykuł 95 Uchylenie Dyrektywa 2009/73/WE, zmieniona aktami wymienionymi w części A załącznika III do niniejszej dyrektywy, traci moc ze skutkiem od dnia 4 sierpnia 2024 r., bez uszczerbku dla obowiązków państw członkowskich dotyczących terminów transpozycji do prawa krajowego i daty rozpoczęcia stosowania dyrektyw określonych w załączniku III część B niniejszej dyrektywy. Odesłania do uchylonej dyrektywy odczytuje się jako odesłania do niniejszej dyrektywy zgodnie z tabelą korelacji znajdującą się w załączniku IV. #### Artykuł 96 Wejście w życie i rozpoczęcie stosowania Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Art. 93 stosuje się od dnia 5 sierpnia 2026 r. #### Artykuł 97 Adresaci Niniejsza dyrektywa skierowana jest do państw członkowskich. Sporządzono w Brukseli dnia 13 czerwca 2024 r. W imieniu Parlamentu Europejskiego W imieniu Rady Przewodnicząca Przewodnicząca R. METSOLA H. LAHBIB PL Dz.U. L z 15.7.2024