#### Rozdział 14 Państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej „Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych” #### Art. 114. 1. Tworzy się państwowe przedsiębiorstwo użyteczności publicznej pod nazwą „Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych” z siedzibą w Otwocku-Świerku, zwane dalej „Zakładem”, powołane do wykonywania dzia- łalności w zakresie postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, a przede wszystkim do zapewnienia stałej możliwości składowania odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego. 1a. Zakład wykonuje również działalność polegającą na odbiorze, transporcie, przechowywaniu i składowaniu mate- riałów jądrowych, źródeł promieniotwórczych oraz innych substancji promieniotwórczych. 1b. Zakład wykonuje także działalność informacyjną, edukacyjną i szkoleniową dotyczącą postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz funkcjonowaniem składowiska odpadów promieniotwórczych. 2. Zakład może również wykonywać działalność w zakresie postępowania z odpadami niebezpiecznymi, o których mowa w przepisach dotyczących odpadów, oraz inną działalność określoną w statucie, o którym mowa w art. 121. #### Art. 115. 1. Zakład posiada osobowość prawną. 2. Organy państwowe mogą podejmować decyzje w zakresie działalności Zakładu tylko w przypadkach przewidzia- nych ustawą. #### Art. 116. 1. Nadzór nad Zakładem oraz funkcję organu założycielskiego sprawuje minister właściwy do spraw gospo- darki surowcami energetycznymi. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi przeprowadza kontrolę i dokonuje corocznej oceny działalności Zakładu, którą przedstawia Prezesowi Rady Ministrów do dnia 31 maja roku następnego. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi może zobowiązać dyrektora Zakładu do po- prawy gospodarki Zakładu lub przedstawienia programu naprawczego i jego realizacji. Program ten podlega zatwierdzeniu przez ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi. 4. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi w razie stwierdzenia, że decyzja dyrektora Zakładu jest sprzeczna z prawem, wstrzymuje jej wykonanie i zobowiązuje dyrektora do jej zmiany lub uchylenia. 5. Dyrektorowi Zakładu przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w stosunku do decyzji podjętych przez ministra właś- ciwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi na zasadach i w trybie określonych w przepisach o przedsiębior- stwach państwowych. #### Art. 117. 1. Organem Zakładu jest dyrektor, który zarządza Zakładem i reprezentuje go na zewnątrz. 2. Dyrektora Zakładu powołuje i odwołuje minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi, na wniosek dyrektora Zakładu, może powoły- wać i odwoływać zastępców dyrektora. 3a. Dyrektor Zakładu może powoływać i odwoływać pełnomocników Zakładu, którzy działają samodzielnie w granicach ich umocowania. 4. Udzielenie pełnomocnictwa wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. 5. (uchylony) 6. W Zakładzie nie działają organy samorządu załogi przedsiębiorstwa. #### Art. 118. 1. Zakład występuje w obrocie we własnym imieniu i na własny rachunek. 2. Zakład z tytułu wykonywania działalności pobiera opłaty, których wysokość określa cennik usług Zakładu zatwier- dzony przez ministra sprawującego nadzór nad Zakładem. 2a. Cennik usług Zakładu jest udostępniany w siedzibie i na stronie internetowej Zakładu, w terminie 7 dni od dnia zatwierdzenia tego cennika. 2b. Zakład uzyskuje zgodę ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi na dokonanie czyn- ności prawnej w zakresie rozporządzenia składnikami aktywów trwałych w rozumieniu ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2023 r. poz. 120, z późn. zm.9)), zaliczonymi do wartości niematerialnych i prawnych, rzeczo- wych aktywów trwałych lub inwestycji długoterminowych, w tym oddania tych składników do korzystania innym podmio- tom na podstawie umów prawa cywilnego lub ich wniesienia jako wkładu do spółki lub spółdzielni, jeżeli wartość rynkowa przedmiotu rozporządzenia przekracza równowartość w złotych kwoty 50 000 euro, obliczonej na podstawie średniego kursu ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski według stanu z dnia wystąpienia o zgodę. 2c. Sprzedaż przez Zakład składników aktywów trwałych odbywa się w drodze przetargu publicznego zorganizowanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 i 1172). 3. Do sprzedaży przez Zakład środków trwałych lub zorganizowanych części mienia i gospodarowania nimi stosuje się przepisy obowiązujące przedsiębiorstwa państwowe. 4. Środki trwałe nie mogą służyć do zaspokojenia zobowiązań pieniężnych Zakładu. #### Art. 119. 1. Zakład otrzymuje z budżetu państwa dotację podmiotową na postępowanie z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym, eksploatację przechowalników wypalonego paliwa jądrowego pochodzącego z badawczych reaktorów jądrowych, działalność w zakresie ochrony radiologicznej i ochrony składowiska odpadów promieniotwórczych oraz na odbiór, transport, przetwarzanie, przechowywanie i składowanie materiałów jądrowych, źródeł promieniotwórczych i innych substancji promieniotwórczych, a także na prowadzenie działalności informacyjnej, edukacyjnej i szkoleniowej dotyczącej postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym oraz funkcjonowania składo- wiska odpadów promieniotwórczych. 1a. Zakład może otrzymywać dotację celową na dofinansowanie kosztów realizacji inwestycji związanych z wykony- waniem działalności, o której mowa w art. 114 ust. 1 i 1a. 1aa. Zakład może otrzymywać dotację celową na sfinansowanie kosztów przygotowania do budowy i budowy nowych składowisk odpadów promieniotwórczych. Do udzielenia tej dotacji nie stosuje się przepisu art. 133 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. 1b. Dotacji, o których mowa w ust. 1–1aa, udziela minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi na wniosek dyrektora Zakładu. 1c. Wniosek o udzielenie dotacji podmiotowej zawiera: 1) szczegółowe wskazanie zadań przewidzianych do realizacji w ramach celów, o których mowa w ust. 1; 2) wskazanie kwoty dotacji, o jaką wnosi Zakład; 3) uzasadnienie zapotrzebowania na dotację. 9) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2023 r. poz. 295 i 1598, z 2024 r. poz. 619, 1685 i 1863 oraz z 2025 r. poz. 1218. 1d. Do wniosku o udzielenie dotacji podmiotowej dołącza się: 1) zestawienie kosztów realizacji zadań w danym roku, z podziałem na źródła ich finansowania; 2) roczny zbiorczy plan finansowy Zakładu na rok, którego dotyczy wniosek. 1e. Wniosek o udzielenie dotacji celowej zawiera: 1) szczegółowe określenie inwestycji; 2) wskazanie kwoty dotacji oraz wysokości wkładu własnego Zakładu; 3) uzasadnienie obejmujące w szczególności: a) określenie potrzeb i założeń inwestycji, b) oszacowanie efektów rzeczowych inwestycji, c) szacowaną wartość inwestycji, d) harmonogram realizacji inwestycji. 1f. Wniosek o udzielenie dotacji celowej na realizację obiektu budowlanego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane zawiera dodatkowo: 1) dokument stwierdzający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane; 2) kopię decyzji o pozwoleniu na budowę, o ile jest wymagane zgodnie z obowiązującymi przepisami. 1g. Podstawą ustalenia wysokości dotacji jest: 1) w przypadku dotacji podmiotowej – różnica między planowanymi kosztami koniecznymi do poniesienia przez Zakład na zadania przewidziane do realizacji w ramach celów określonych w ust. 1 a planowanymi do osiągnięcia przychodami z tego tytułu; 2) w przypadku dotacji celowej – łączna suma kosztów realizacji inwestycji związanych z wykonywaniem działalności, o której mowa w art. 114 ust. 1 i 1a. 2. (uchylony) 2a. Rozliczenie dotacji podmiotowej następuje na podstawie sprawozdania rocznego z wykonywanej działalności finan- sowanej z dotacji podmiotowej. 2b. Rozliczenie dotacji celowej następuje na podstawie sprawozdania z wykorzystania środków finansowych z dotacji celowej. 3. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi zatwierdza rozliczenie dotacji odpowiednio na podstawie sprawozdań, o których mowa w ust. 2a i 2b, przekazanych przez Zakład zgodnie z przepisami wydanymi na pod- stawie art. 120 ust. 2, zbadanych przez firmę audytorską w zakresie prawidłowości wykorzystania środków dotacji zgodnie z przeznaczeniem. Wyboru firmy audytorskiej dokonuje minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi spośród ofert przedstawionych przez dyrektora Zakładu. #### Art. 119a. W razie konieczności dokonania przez Zakład nieplanowanego odbioru, transportu, przetwarzania, prze- chowywania lub składowania odpadów promieniotwórczych lub innych substancji promieniotwórczych pochodzących z nie- legalnego obrotu, niewiadomego pochodzenia, z działalności jednostki organizacyjnej, która kończąc działalność, stała się nie- wypłacalna, lub powstałych w wyniku skażenia środowiska, którego sprawca nie jest znany, koszty tych usług są pokrywane z budżetu państwa z części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi. #### Art. 120. 1. Zakład prowadzi gospodarkę finansową na podstawie rocznego planu rzeczowo-finansowego zatwierdza- nego przez ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi oraz na zasadach określonych w przepi- sach o gospodarce finansowej przedsiębiorstw państwowych, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. 1a. Roczny plan rzeczowo-finansowy sporządza się w podziale na działalność objętą dotacją podmiotową i celową oraz pozostałą działalność. 1b. Dyrektor Zakładu przedstawia do zatwierdzenia ministrowi właściwemu do spraw gospodarki surowcami energe- tycznymi roczny plan rzeczowo-finansowy w terminie do dnia 30 listopada roku poprzedzającego rok obrotowy. 1c. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi zatwierdza roczny plan rzeczowo-finansowy w terminie do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rok obrotowy. 1d. Zakład określa w dokumentacji, o której mowa w art. 10 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, za- sady prowadzenia wyodrębnionej ewidencji dla działalności związanej z realizacją zadań, o których mowa w art. 119 ust. 1, i dla pozostałej działalności gospodarczej, a także metody przypisywania kosztów i przychodów, oraz prowadzi tę ewidencję i dokonuje przypisywania przychodów i kosztów zgodnie z tymi metodami. 1e. Roczne sprawozdanie finansowe Zakładu podlega badaniu przez firmę audytorską, zgodnie z wymogami przepro- wadzania badań określonymi w przepisach ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości i ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1035 i 1863). 1f. Wyboru firmy audytorskiej do badania rocznego sprawozdania finansowego Zakładu dokonuje minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi spośród ofert przedstawionych przez dyrektora Zakładu. 1g. Sprawozdanie finansowe, sprawozdanie z działalności oraz sprawozdanie z badania dyrektor Zakładu przekazuje ministrowi właściwemu do spraw gospodarki surowcami energetycznymi w terminie do dnia 31 marca roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie. 1h. Zakład tworzy fundusze w sposób określony w przepisach ustawy z dnia 31 stycznia 1989 r. o gospodarce finan- sowej przedsiębiorstw państwowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1439). 1i. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi zatwierdza roczne sprawozdanie finansowe oraz sprawozdanie z działalności Zakładu w terminie do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku, którego dotyczy sprawozdanie. 1j. Zakład prowadzi: 1) rachunek bieżący, służący do rozliczeń operacji finansowych związanych z działalnością gospodarczą; 2) wyodrębnioną ewidencję księgową przychodów i kosztów ze środków z dotacji. 1k. Na żądanie ministra właściwego do spraw gospodarki surowcami energetycznymi dyrektor Zakładu przedkłada kopie dokumentów potwierdzających wydatkowanie przez Zakład środków finansowych. 1l. Decyzje w sprawach finansowych Zakładu podejmuje dyrektor Zakładu zgodnie z przepisami o gospodarce finanso- wej przedsiębiorstw państwowych oraz zatwierdzonym rocznym planem rzeczowo-finansowym. 1m. Wynagrodzenia pracowników Zakładu są finansowane ze środków dotacji podmiotowej oraz z pozostałych przy- chodów w proporcjach i kwotach ustalonych w rocznym planie rzeczowo-finansowym, z zastrzeżeniem że środki dotacji podmiotowej są wykorzystywane wyłącznie na pokrycie koniecznych, rzeczywistych kosztów wynagrodzeń pracowników Zakładu, które nie znajdują pokrycia w przychodach. 2. Minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi określi, w drodze rozporządzenia: 1) tryb udzielania dotacji, o których mowa w art. 119 ust. 1, 1a i 1aa, w tym terminy składania wniosków o dotacje, sposób ustalania wysokości dotacji oraz sposób dokumentowania i rozliczania dotacji, mając na względzie konieczność za- pewnienia należytej realizacji zadań, na które jest udzielana dotacja, oraz efektywnego wykorzystania środków finan- sowych pochodzących z budżetu państwa; 2) sposób ustalania opłat, o których mowa w art. 118 ust. 2, oraz zatwierdzania cennika usług Zakładu, mając na wzglę- dzie konieczność ustalenia opłat w wysokości umożliwiającej realizację zadań Zakładu; 3) minimalną zawartość rocznego planu finansowo-rzeczowego Zakładu, mając na względzie konieczność zapewnienia przejrzystości i rzetelnej informacji o działalności Zakładu. #### Art. 121. 1. Szczegółowe zadania, organizację, tryb tworzenia jednostek zamiejscowych, system kontroli wewnętrznej i sposób działania Zakładu określa statut Zakładu uwzględniający cele, dla których Zakład został utworzony, o których mowa w art. 114. 2. Statut może przewidywać powołanie organów doradczych i opiniodawczych dyrektora Zakładu. 3. Statut nadaje Zakładowi, w drodze zarządzenia, minister właściwy do spraw gospodarki surowcami energetycznymi. #### Art. 122. Do Zakładu nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i niektórych upraw- nieniach pracowników (Dz. U. z 2025 r. poz. 1478).