#### Sekcja 2 Dostęp do sieci #### Artykuł 17 Taryfy za dostęp do sieci 1. Taryfy lub metodyki wykorzystywane do ich kalkulacji, stosowane przez operatorów systemów przesyłowych i zatwierdzone przez organy regulacyjne zgodnie z art. 78 ust. 7 dyrektywy (UE) 2024/1788, a także taryfy opublikowane zgodnie z art. 31 ust. 1 tej dyrektywy muszą być przejrzyste, uwzględniać potrzebę zachowania integralności systemu oraz potrzebę jego udoskonalania, odzwierciedlać rzeczywiście poniesione koszty w zakresie, w jakim koszty te odpowiadają kosztom ponoszonym przez operatora sieci o porównywalnej wydajności i strukturze, oraz muszą być przejrzyste, obejmując jednocześnie odpowiedni zwrot z inwestycji. Taryfy lub metodyki wykorzystywane do ich kalkulacji stosuje się w sposób niedyskryminacyjny. Taryfy można ustalać także z wykorzystaniem mechanizmów rynkowych, takich jak aukcje, pod warunkiem że mechanizmy te i wynikające z nich dochody są zatwierdzone przez organ regulacyjny. Taryfy lub metodyki wykorzystywane do ich kalkulacji muszą ułatwiać skuteczny handel gazem ziemnym oraz konkurencję, pozwalając jednocześnie uniknąć subsydiowania skrośnego między użytkownikami sieci, oraz dostarczać zachęty dla inwestycji, a także utrzymywać lub umożliwiać interoperacyjność sieci przesyłowych. Taryfy dla użytkowników sieci muszą być niedyskryminacyjne i ustalane oddzielnie dla poszczególnych punktów wejścia do systemu przesyłowego lub wyjścia z niego. Mechanizmy alokacji kosztów oraz metodyki ustalania stawek w odniesieniu do punktów wejścia i punktów wyjścia zatwierdzają organy regulacyjne. Organy regulacyjne zapewniają, aby opłaty sieciowe nie były kalkulowane na podstawie ścieżek kontraktowych. 2. Taryfy za dostęp do sieci nie mogą ograniczać płynności rynku ani zakłócać handlu transgranicznego między różnymi systemami przesyłowymi. W przypadku gdy – niezależnie od art. 78 ust. 7 dyrektywy (UE) 2024/1788 – różnice w strukturach taryf utrudniałyby handel między systemami przesyłowymi, operatorzy systemów przesyłowych – w ścisłej współpracy z odpowiednimi organami krajowymi – aktywnie wzmacniają zbieżność struktur taryfowych i zasad dotyczących stosowania opłat. 3. Do dnia 31 grudnia 2025 r. krajowy organ regulacyjny może stosować rabat w wysokości do 100 % w odniesieniu do taryf przesyłowych i dystrybucyjnych opartych na zdolności w punktach wejścia z podziemnych magazynów gazu ziemnego i punktach wyjścia do nich oraz w punktach wejścia z instalacji LNG, chyba że – oraz w zakresie, w jakim taki magazyn lub taka instalacja, które są połączone z więcej niż jedną siecią przesyłową lub dystrybucyjną, są wykorzystywane do konkurowania z punktem połączenia międzysystemowego. Od dnia 1 stycznia 2026 r. w celu zwiększenia bezpieczeństwa dostaw organ regulacyjny może stosować rabat w wysokości do 100 % do taryf przesyłowych i dystrybucyjnych opartych na zdolności w punktach wejścia z podziemnych magazynów gazu ziemnego i punktach wyjścia do nich oraz w punktach wejścia instalacji LNG. Organ regulacyjny ponownie analizuje ten rabat taryfowy i jego wkład w bezpieczeństwo dostaw w każdym okresie regulacyjnym, w ramach okresowych konsultacji przeprowadzanych zgodnie z kodeksem sieci przyjętym na podstawie art. 71 ust. 2 akapit pierwszy lit. d). 4. Organy regulacyjne mogą łączyć sąsiadujące ze sobą systemy wejścia-wyjścia w celu umożliwienia pełnej lub częściowej integracji regionalnej, w przypadku gdy taryfy mogą zostać zniesione w punktach połączeń międzysys­ temowych między danymi systemami wejścia-wyjścia. Po przeprowadzeniu konsultacji publicznych przez organy regulacyjne lub przez operatorów systemów przesyłowych organy regulacyjne mogą zatwierdzić wspólną taryfę oraz skuteczny mechanizm rekompensat między operatorami systemów przesyłowych z tytułu redystrybucji kosztów wynikających z likwidacji punktów połączeń międzysystemowych. 5. Aby stworzyć równe warunki działania dla użytkowników sieci, państwa członkowskie, które mają więcej niż jeden połączony system wejścia-wyjścia lub więcej niż jednego operatora sieci w jednym systemie wejścia-wyjścia, mogą wdrożyć jednolitą taryfę sieciową, pod warunkiem że zatwierdzono plan sieci oraz wdrożono mechanizm rekompensat między operatorami sieci. #### Artykuł 18 Rabaty taryfowe na gaz odnawialny i gaz niskoemisyjny 1. Przy ustalaniu taryf stosuje się rabaty na gaz odnawialny i gaz niskoemisyjny w odniesieniu do: PL Dz.U. L z 15.7.2024 a) punktów wejścia z instalacji produkcyjnych gazu odnawialnego i gazu niskoemisyjnego; b) taryf przesyłowych opartych na zdolności w punktach wejścia do i punktach wyjścia z instalacji magazynowania gazu ziemnego, chyba że taka instalacja magazynowania jest podłączona do więcej niż jednej sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej i jest wykorzystywana do konkurowania z punktem połączenia międzysystemowego. Do odpowiednich taryf opartych na zdolnościach stosuje się rabat zgodnie z akapitem pierwszym lit. a) w wysokości 100 % w celu zwiększenia skali zatłaczania gazu odnawialnego oraz rabat w wysokości 75 % – w odniesieniu do gazu niskoemisyjnego. Rabat zgodnie z akapitem pierwszym lit. b) ustala się na poziomie 100 % w państwach członkowskich, w których gaz odnawialny lub gaz niskoemisyjny został po raz pierwszy zatłoczony do systemu. 2. Szczegółowe informacje dotyczące rabatów przyznawanych zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu można określić w kodeksie sieci dotyczącym struktury taryf, o którym mowa w art. 71 ust. 2 akapit pierwszy lit. d). 3. Do dnia 5 sierpnia 2029 r., a następnie co pięć lat Komisja ponownie analizuje poziomy rabatów określone w ust. 1 i 4. Komisja wydaje sprawozdanie zawierające przegląd wdrażania rabatów i ocenia, czy poziom tych rabatów jest nadal odpowiedni w świetle ostatnich zmian na rynku. Komisja jest uprawniona do przyjmowania aktów delegowanych zgodnie z art. 80 w celu zmiany niniejszego rozporządzenia poprzez zmianę poziomów rabatów określonych w ust. 1 i 4 niniejszego artykułu. 4. Od dnia 5 sierpnia 2025 r. użytkownicy sieci otrzymują od operatora systemu przesyłowego rabat w wysokości 100 % taryfy opartej na zdolności w punktach połączeń międzysystemowych między państwami członkowskimi dla gazu odnawialnego i w wysokości 75 % dla gazu niskoemisyjnego, po przekazaniu zainteresowanemu operatorowi systemu przesyłowego dowodu zrównoważonego rozwoju na podstawie ważnego certyfikatu zrównoważonego rozwoju otrzymanego w odniesieniu do gazu ziemnego zgodnie z art. 29 i 30 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 i zarejestrowanego w unijnej bazie danych, o której mowa w art. 31a tej dyrektywy oraz w odniesieniu do gazu niskoemisyjnego na podstawie ważnego certyfikatu otrzymanego zgodnie z art. 9 dyrektywą (UE) 2024/1788. W odniesieniu do rabatów, o których mowa w akapicie pierwszym: a) operatorzy systemów przesyłowych zobowiązani są do udzielania rabatu wyłącznie w odniesieniu do możliwie najkrótszej trasy pod względem przekroczenia granicy między miejscem, w którym po raz pierwszy zarejestrowano w unijnej bazie danych konkretny dowód deklaracji zrównoważonego rozwoju, na podstawie certyfikatu, o którym mowa w akapicie pierwszym, a następnie anulowano go jako uznany za zużyty, pod warunkiem że żadna potencjalna marża aukcyjna nie jest objęta rabatem; b) operatorzy systemów przesyłowych przekazują odpowiedniemu organowi regulacyjnemu informacje dotyczące faktycznych i oczekiwanych ilości gazu odnawialnego i gazu niskoemisyjnego oraz wpływu stosowania rabatu taryfowego na ich przychody, a organy regulacyjne monitorują i oceniają wpływ rabatów na stabilność taryf; c) po obniżeniu przychodów operatora systemu przesyłowego z tych taryf szczególnych o 10 % w wyniku zastosowania rabatu zainteresowany podmiot i wszyscy operatorzy sąsiadujących systemów przesyłowych negocjują mechanizmu rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi; d) dalsze szczegółowe informacje niezbędne do wdrożenia za gaz odnawialny i gaz niskoemisyjny, takie jak obliczenia kwalifikującej się zdolności, do której ma zastosowanie rabat, oraz niezbędne procesy, określa się w kodeksie sieci ustanowionym na podstawie art. 71. Zainteresowani operatorzy systemów przesyłowych uzgadniają mechanizm rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi w ciągu trzech lat od zmniejszenia ich przychodów z tytułu określonych taryf o 10 %, o czym mowa w akapicie drugim lit. c) niniejszego ustępu. W przypadku gdy w tym terminie nie zostanie osiągnięte porozumienie, w ciągu dwóch kolejnych lat odpowiednie organy regulacyjne podejmują wspólną decyzję w sprawie odpowiedniego mechanizmu rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi. W przypadku braku porozumienia między organami regulacyjnymi zastosowanie ma art. 6 rozporządzenia (UE) 2019/942. W przypadku gdy organy regulacyjne nie są w stanie osiągnąć porozumienia w terminie dwóch lat, lub na ich wspólny wniosek, ACER przyjmuje decyzję indywidualną zgodnie z art. 6 ust. 10 akapit drugi rozporządzenia (UE) 2019/942. 5. Na zasadzie odstępstwa od ust. 1 i 4 niniejszego artykułu organy regulacyjne mogą zadecydować o niestosowaniu rabatów lub o ustaleniu poziomów rabatu niższych niż te określone w ust. 1 i 4 niniejszego artykułu, pod warunkiem że takie odstępstwo jest zgodne z ogólnymi zasadami taryfowymi określonymi w art. 17, a w szczególności z zasadą odzwierciedlania kosztów, w przypadku gdy spełnione jest jedno z następujących kryteriów: Dz.U. L z 15.7.2024 PL a) odstępstwo jest niezbędne do skutecznego funkcjonowania systemu przesyłowego, zapewnienia stabilnych ram finansowych dla istniejących inwestycji lub uniknięcia nieuzasadnionego subsydiowania skrośnego, zakłóceń w handlu transgranicznym lub nieskutecznego mechanizmu rekompensat dla operatorów działających między systemami przesyłowymi; b) stosowanie zniżek lub stawek rabatu określonych w ust. 1 i 4 nie jest niezbędne ze względu na stopień postępów we wprowadzaniu gazu odnawialnego i gazu niskoemisyjnego w danym państwie członkowskim lub ze względu na istnienie alternatywnych mechanizmów wsparcia w celu zwiększenia wykorzystania gazu odnawialnego lub gazu niskoemisyjnego. #### Artykuł 19 Przychody operatorów systemów przesyłowych 1. Od dnia 5 sierpnia 2025 r. odpowiedni organ regulacyjny zapewnia przejrzystość metodyk, parametrów i wartości stosowanych do określania przychodów dozwolonych lub przychodów docelowych operatorów systemów przesyłowych. Organ regulacyjny publikuje informacje, o których mowa w załączniku I, lub wymaga ich opublikowania przez odpowiedniego operatora systemu przesyłowego, z zastrzeżeniem ochrony danych, które odpowiedni organ regulacyjny uznał za szczególnie chronione informacje handlowe. Informacje te udostępnia się w łatwo dostępnym i umożliwiającym pobranie formacie tylko do odczytu oraz, w miarę możliwości, w co najmniej jednym powszechnie zrozumiałym języku. 2. Koszty ponoszone przez operatora systemu przesyłowego podlegają porównaniu efektywności między operatorami systemów przesyłowych. Takie porównanie efektywności przeprowadza ACER. Do dnia 5 sierpnia 2027 r., a następnie co cztery lata, ACER publikuje badanie porównawcze efektywności kosztów ponoszonych przez operatorów systemów przesyłowych, z zastrzeżeniem ochrony danych uznanych przez ACER za szczególnie chronione informacje handlowe. Odpowiednie organy regulacyjne i operatorzy systemów przesyłowych przekazują ACER wszystkie dane niezbędne do tego porównania. Przy okresowym ustalaniu przychodów dozwolonych lub przychodów docelowych operatorów systemów przesyłowych odpowiednie organy regulacyjne uwzględniają takie porównanie oraz uwarunkowania krajowe. 3. Odpowiednie organy regulacyjne oceniają długoterminową ewolucję taryf przesyłowych na podstawie oczekiwanych zmian w ich przychodach dozwolonych lub przychodach docelowych oraz w zapotrzebowaniu na gaz ziemny w odpowiednim okresie regulacyjnym, a także – gdy są dostępne – do 2050 r. Przy przeprowadzaniu tej oceny organ regulacyjny uwzględnia informacje dotyczące strategii opisanej w zintegrowanym krajowym planie w dziedzinie energii i klimatu danego państwa członkowskiego oraz scenariusze będące podstawą dziesięcioletniego planu rozwoju sieci opracowanego zgodnie z art. 55 dyrektywy (UE) 2024/1788.