Encyklopedia energetyczna
- Wejście przez zagadnienia
- Akty prawne
- Cztery filary wiedzy
- Warstwa sieciowa
- Regulator
- Operatorzy sieci
- Rynek i obrót
- Z czego składa się rachunek
- Trójka opłat systemowych – jedna rodzina
- Mechanika, którą warto znać
- Problem, który rozwiązuje
- Cykl mechanizmu
- Dlaczego DSR i magazyny są ważne
- Krok 1 – Jaka instalacja?
- Krok 2 – Przyłączenie do sieci
- Krok 3 – Model przychodu
- Sieci i przyłączanie
- Opłaty i rozliczenia
- Rynek mocy
- OZE i mechanizmy wsparcia
- Kogeneracja
Jak działa rynek
Energia płynie od wytwórców przez sieć przesyłową i dystrybucyjną do odbiorcy. Pieniądze płyną w drugą stronę – przez sprzedawcę i giełdę. Całość nadzoruje URE, a dane pomiarowe spina CSIRE.
energiapieniądzenadzórdane
Rachunek składa się z ceny energii i opłat za sieć oraz trzech opłat systemowych. Każda pozycja ma innego adresata. Schemat pokazuje strukturę – nie proporcje kwot.
pieniądze
Opłatę mocową, OZE i kogeneracyjną pobiera OSD od odbiorcy końcowego i rozlicza w górę łańcucha.
Rynek mocy płaci za gotowość do dostarczenia mocy, nie za samą energię. Mechanizm zamyka się w pętli: opłata mocowa z rachunków finansuje wynagrodzenie tych, którzy wygrali aukcję.
pieniądzekolejny krok
Wszystkie hasła
Tabela aktów prawnych →89 haseł
Hasła pogrupowane w dziedziny; kropka rośnie z liczbą powiązań. Najedź na hasło, by zobaczyć, z czym się łączy – kliknij, by je otworzyć.
- Agregacja łączenie mocy/energii wielu odbiorców, wytwórców lub magazynów w jeden „wirtualny" zasób, którym można handlować na rynku i świadczyć usług…
- Aukcja mocy konkurencyjny przetarg, w którym operator kupuje moc (gotowość) na przyszłość – wygrywają najtańsze oferty, a wynikiem jest cena i wielolet…
- Bilansowanie ciągłe równoważenie produkcji i zużycia energii w systemie – bo prądu nie da się magazynować „w sieci", więc w każdej sekundzie ilość wytwo…
- CSIRE centralna „skrzynia biegów" danych rynku energii elektrycznej – jeden system, przez który przepływają informacje pomiarowe i rynkowe wszyst…
- Dostawca mocy uczestnik rynku mocy po stronie podaży – właściciel (lub dysponent) jednostki rynku mocy, który bierze na siebie obowiązek mocowy i pobiera…
- Dyrektywa 2019/944 unijna dyrektywa o wspólnych zasadach rynku wewnętrznego energii elektrycznej – źródło praw konsumenta i nowych ról rynkowych, które Prawo…
- Dyrektywa 2024-1788 (rynek gazu ziemnego, odnawialnego i wodoru) filar unijnego pakietu gazowo-wodorowego – ustanawia wspólne zasady rynków gazu ziemnego, gazu odnawialnego i wodoru (dostęp stron trzecich…
- Dyrektywa OZE 2018-2001 (RED – tekst skonsolidowany) filar unijnej polityki OZE – wyznacza wiążący cel udziału energii odnawialnej w UE (po RED III 42,5% w 2030 r.), reguluje systemy wsparcia,…
- Godziny szczytowego zapotrzebowania na moc wyznaczone urzędowo godziny doby, w których system jest najbardziej obciążony – i tylko za zużycie w tych godzinach nalicza się opłatę moco…
- Grupa taryfowa kategoria odbiorców o podobnej charakterystyce (napięcie, sposób poboru), do której przypisane są konkretne stawki – czyli „koszyk cenowy",…
- Gwarancje pochodzenia elektroniczny dokument poświadczający odbiorcy końcowemu, że dana ilość energii została wytworzona z OZE – czyli „metryka zielonego pochodz…
- Instalacja OZE konkretny, wyodrębniony zespół urządzeń wytwarzających energię wyłącznie z OZE, przyłączony do sieci w jednym miejscu – czyli „fizyczna szt…
- Instytucje i role rynku Kto jest kim w polskiej energetyce – regulator, operatorzy, giełda, uczestnicy – i jak się do siebie mają.
- IRiESD „regulamin operacyjny" sieci dystrybucyjnej danego OSD – odpowiednik IRiESP, ale dla „ostatniej mili": określa warunki przyłączania, korzys…
- IRiESP „regulamin operacyjny" krajowej sieci przesyłowej – opracowany przez OSP (PSE) i zatwierdzony przez URE dokument, który zamienia ogólne prz…
- Jednostka rynku mocy podstawowa „jednostka handlowa" rynku mocy – może nią być zarówno źródło wytwórcze, jak i zbiór odbiorców gotowych ograniczyć pobór (DSR),…
- Kary pieniężne w energetyce administracyjny „zęby" systemu – katalog naruszeń, za które Prezes URE nakłada kary pieniężne, spinający obowiązki rozproszone po całej ust…
- Koncesja energetyczna państwowe zezwolenie na prowadzenie działalności energetycznej, którego udziela Prezes URE – z precyzyjnie wyliczonymi progami mocy i wyjąt…
- Linia bezpośrednia linia łącząca źródło wprost z odbiorcą z pominięciem sieci publicznej – pozwala np. fabryce kupować energię bezpośrednio z pobliskiej farmy…
- Magazyn energii instalacja, która pozwala odłożyć energię „na później" – kupić/naładować, gdy taniej i jest nadwyżka, a oddać, gdy drożej lub gdy system te…
- Miejsce dostarczania energii elektrycznej umowny „punkt styku" w sieci, w którym energia jest dostarczana/odbierana – wyznacza granicę odpowiedzialności i to, wg czyich zasad i tary…
- Mikroinstalacja i mała instalacja dwa ustawowe progi mocy instalacji OZE, które wyznaczają reżim prawny – im mniejsza instalacja, tym mniej formalności (koncesja, rejestr, p…
- Moc przyłączeniowa maksymalna moc, jaką przyłącze ma fizycznie „unieść" – ustalona w umowie o przyłączenie i służąca do zaprojektowania przyłącza (a nie do bi…
- Moc umowna moc czynna pobierana z sieci lub wprowadzana do sieci, ustalona w umowie o świadczenie usług przesyłania – podstawa naliczania opłat i punk…
- NC HVDC unijne rozporządzenie (2016/1447) z wymogami dla systemów wysokiego napięcia prądu stałego (HVDC) oraz modułów parku energii z podłączeniem…
- NC RfG unijne rozporządzenie (2016/631, *Requirements for Generators*) ustalające wymagania techniczne dla jednostek wytwórczych przyłączanych do…
- Obowiązek mocowy zobowiązanie, które bierze na siebie zwycięzca aukcji mocy – być w gotowości przez cały okres dostaw i realnie dostarczyć moc, gdy system j…
- Obywatelska społeczność energetyczna prawna forma oddolnego, wspólnego „robienia energii" (wytwarzania, magazynowania, zużycia, dzielenia się nią) przez obywateli, samorządy i…
- Odbiorca aktywny odbiorca, który przestaje być tylko konsumentem – sam lub przez agregatora wprowadza energię do sieci, magazynuje ją, oferuje elastyczność,…
- Odbiorca końcowy ten, kto kupuje paliwa lub energię na własny użytek (a nie po to, by je odsprzedać lub przetworzyć) – to on ostatecznie ponosi ceny energii…
- Odnawialne źródło energii ustawowy katalog niekopalnych, odnawialnych źródeł energii – od wiatru i słońca po biomasę, biogaz i wodór odnawialny; przynależność do teg…
- Okres przywołania na rynku mocy godzina „stresu" systemu – moment, gdy rezerwa mocy spada poniżej bezpiecznego poziomu i jednostki z obowiązkiem mocowym muszą realnie dost…
- Opłata kogeneracyjna opłata finansująca premie dla wysokosprawnej kogeneracji – trzeci, obok mocowej i OZE, systemowy składnik rachunku za prąd.
- Opłata mocowa opłata, z której finansuje się wynagrodzenie dostawców mocy na rynku mocy – ale skonstruowana tak, by karać pobór w godzinach szczytu i nag…
- Opłata OZE opłata związana z zapewnieniem dostępności energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych w krajowym systemie elektroenergetycznym, pobierana…
- Opłata przesyłowa opłata za usługę przesyłania energii siecią OSP – czyli koszt „transportu" prądu autostradami najwyższych napięć, wnoszony wg stawek taryfy.
- Opłata za przyłączenie do sieci opłata, którą podmiot przyłączany płaci operatorowi za budowę przyłącza – jej wysokość zależy od tego, KTO się przyłącza, bo ustawodawca ce…
- Opłaty systemowe i rozliczenia Rozkłada rachunek za prąd na części i tłumaczy, za co właściwie płacisz. Idealna dla dyrektora/odbiorcy, który chce zrozumieć „skąd te pozy…
- OSD przedsiębiorstwo energetyczne odpowiedzialne za ruch i bezpieczeństwo sieci dystrybucyjnej (wysokie/średnie/niskie napięcia) – to do niego…
- OSP przedsiębiorstwo energetyczne odpowiedzialne za ruch i bezpieczeństwo sieci przesyłowej (najwyższe napięcia / wysokie ciśnienia) – dla elek…
- Paliwa gazowe druga, obok elektroenergetyki, wielka gałąź sektora – gaz ziemny (i biometan, biogaz) regulowany przez to samo Prawo energetyczne wg analog…
- Porównywarka ofert bezpłatne, urzędowe narzędzie prowadzone przez Prezesa URE, w którym gospodarstwo domowe (lub mikrofirma) porówna wszystkie oferty sprzedaż…
- Prawo atomowe ustawa regulująca bezpieczne wykorzystanie promieniowania jonizującego w Polsce – dla energetyki jądrowej ustala zasady bezpieczeństwa jądr…
- Prawo energetyczne ustawa z 10.04.1997 – fundament całego sektora. Określa zasady polityki energetycznej państwa, warunki zaopatrzenia i użytkowania paliw i e…
- Prosument energii odnawialnej odbiorca końcowy, który sam wytwarza energię z OZE na własne potrzeby w mikroinstalacji (np. PV na dachu) i rozlicza nadwyżki z siecią – łą…
- Przedsiębiorstwo energetyczne podstawowa kategoria prawna sektora – podmiot prowadzący działalność gospodarczą w łańcuchu paliwowo-energetycznym; od tego, czy jesteś „pr…
- Przewodnik Główny punkt wejścia do bazy. Stąd docierasz do każdego tematu.
- Przyłączanie do sieci obowiązek operatora (OSP/OSD) zawarcia umowy o przyłączenie z każdym, kto spełnia warunki – z ustawowym pierwszeństwem dla OZE – a odmowa j…
- PSE operator systemu przesyłowego (OSP) w Polsce – jedyny gospodarz „autostrad" najwyższych napięć, dyspozytor Krajowego Systemu Elektroenerget…
- REMIT unijne rozporządzenie (1227/2011) będące „regulaminem uczciwości" hurtowego rynku energii – zakazuje manipulacji rynkiem i wykorzystywania…
- Rozporządzenie 2019/943 unijne rozporządzenie o wewnętrznym rynku energii elektrycznej – „konstytucja" hurtowego rynku UE: ustala reguły handlu transgranicznego, z…
- Rozporządzenie 2024-1789 (rynek gazu ziemnego, odnawialnego i wodoru) operacyjna połowa unijnego pakietu gazowo-wodorowego – bezpośrednio stosowane reguły techniczne rynku: dostęp do sieci, taryfy, funkcjonowa…
- Rozporządzenie systemowe rozporządzenie MKiŚ z 22.03.2023 – techniczny „regulamin" pracy systemu elektroenergetycznego: definiuje parametry jakościowe energii i sta…
- Rozporządzenie taryfowe rozporządzenie MKiŚ z 29.11.2022 – „instrukcja obsługi" do taryfikacji: mówi, JAK przedsiębiorstwo ma skalkulować taryfę i podzielić odbior…
- Rozporządzenie w sprawie opłaty mocowej akt wykonawczy do art. 76 ustawy o rynku mocy – określa szczegółowo, jak pobiera się opłatę mocową: okresy rozliczeniowe, przekazywanie dan…
- Rynek mocy drugi, obok rynku energii, rynek – na którym elektrownie i jednostki DSR dostają wynagrodzenie za pozostawanie w gotowości do dostarczenia…
- Rynek mocy i bezpieczeństwo dostaw Tłumaczy, jak Polska zapewnia sobie rezerwę mocy na szczyt i awarie – i dlaczego płacisz za to w rachunku.
- Sieć przesyłowa i dystrybucyjna dwa poziomy sieci elektroenergetycznej różniące się napięciem i operatorem – przesył to „autostrady" najwyższych napięć (OSP), dystrybucja…
- Sprzedawca rezerwowy „awaryjny bufor" wskazany z góry – gdy Twój wybrany sprzedawca energii nagle przestaje działać (upadłość, cofnięcie koncesji), dostawy prze…
- Sprzedawca z urzędu „awaryjny dostawca" – sprzedawca zobowiązany zapewnić prąd/gaz gospodarstwu domowemu, które nie wybrało własnego sprzedawcy (albo jego sprz…
- System aukcyjny OZE główny mechanizm wsparcia większych instalacji OZE – państwo w drodze aukcji wybiera najtańsze projekty i gwarantuje im stabilny przychód p…
- System pomiarowy ustawowy program masowej wymiany liczników na inteligentne (zdalnego odczytu) – techniczny fundament nowoczesnego rynku (ceny dynamiczne, p…
- System wsparcia kogeneracji zestaw dopłat do energii z wysokosprawnej kogeneracji – dobranych do wielkości i „nowości" jednostki, tak by opłacało się i budować nowe, i…
- Taryfa zbiór cen, stawek opłat i warunków ich stosowania – narzędzie, którym państwo (przez URE) kontroluje ceny tam, gdzie nie ma konkurencji, cz…
- Taryfa PSE dla energii elektrycznej 2026 taryfa PSE (operatora systemu przesyłowego) na 2026 r. – ustala stawki opłat przesyłowych, zasady rozliczeń za usługę przesyłania oraz zasa…
- TGE licencjonowana giełda, na której handluje się energią elektrycznej, gazem oraz prawami majątkowymi ze świadectw pochodzenia i gwarancjami p…
- Umowa z ceną dynamiczną umowa sprzedaży energii, w której cena podąża za rynkiem (godzina po godzinie) – odbiorca może płacić mniej, przesuwając zużycie na tanie g…
- URE krajowy regulator rynku energii – „sędzia i strażnik" sektora: kontroluje ceny tam, gdzie nie ma konkurencji (monopol sieciowy), wpuszcza g…
- Ustawa kogeneracyjna ustawa z 14.12.2018 o promowaniu energii elektrycznej z wysokosprawnej kogeneracji – określa system wsparcia dla jednoczesnego wytwarzania…
- Ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych nakłada na sprzedawców paliw transportowych obowiązek zapewnienia minimalnego udziału biokomponentów i energii z OZE w paliwach (Narodowy C…
- Ustawa o efektywności energetycznej ustanawia system białych certyfikatów – sprzedawcy energii, gazu i ciepła muszą co roku uzyskać określone oszczędności energii finalnej, um…
- Ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych rama prawna rozwoju transportu nisko- i zeroemisyjnego – tworzy zasady budowy i działania infrastruktury ładowania (energia elektryczna) i…
- Ustawa o giełdach towarowych fundament prawny giełdowego obrotu towarami w Polsce – reguluje tworzenie i działanie giełd towarowych, giełdowych izb rozrachunkowych i to…
- Ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych „ustawa odległościowa" – reguluje lokalizację i budowę lądowych elektrowni wiatrowych, wprowadzając minimalną odległość od zabudowy mieszka…
- Ustawa o OZE ustawa z 20.02.2015 o odnawialnych źródłach energii – reguluje wytwarzanie energii z OZE i, przede wszystkim, mechanizmy wsparcia, które de…
- Ustawa o promowaniu wytwarzania energii w morskich farmach wiatrowych „ustawa offshore" – tworzy system wsparcia dla morskich farm wiatrowych oparty na kontrakcie różnicowym (pokrycie ujemnego salda), w dwóch…
- Ustawa o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz inwestycji towarzyszących specustawa przyspieszająca budowę elektrowni jądrowych i obiektów towarzyszących w Polsce – skupia decyzje (zasadnicza, lokalizacyjna, pozw…
- Ustawa o rynku mocy ustawa z 8.12.2017 – ustanawia rynek mocy, czyli mechanizm wynagradzania za gotowość do dostarczania mocy elektrycznej (a nie za samą energ…
- Ustawa o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych krajowe wdrożenie unijnego systemu handlu emisjami (EU ETS) – instalacje przemysłowe i wytwórcy energii muszą co roku umorzyć uprawnienia d…
- Ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ustala wymagania jakościowe dla paliw wprowadzanych do obrotu (ciekłych, stałych, biopaliw, LPG, wodoru) i tworzy System Monitorowania i Ko…
- Ustawa o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego nakłada na importerów i sprzedawców paliw obowiązek utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy, paliw i gazu ziemnego oraz tworzy zapasy agenc…
- Warunki Dotyczące Bilansowania „reguły gry" polskiego rynku bilansującego – dokument OSP (PSE) określający, jak rozlicza się różnice między zaplanowaną a rzeczywistą ener…
- Wodór wschodzący nośnik energii i „paliwo przyszłości" dla trudnych do zelektryfikowania sektorów – od 2023/2024 stopniowo wpisywany do Prawa ene…
- Wysokosprawna kogeneracja jednoczesne wytwarzanie energii elektrycznej i ciepła użytkowego w jednym procesie (CHP), spełniające kryterium oszczędności energii pierwo…
- Zadania operatora systemu ustawowy katalog obowiązków OSP i OSD – od bezpieczeństwa dostaw po bilansowanie i rozwój sieci – plus wymóg niezależności operatora, żeby…
- Zagadnienia – indeks merytoryczny Tak wchodzisz do bazy: przez ZAGADNIENIE, nie przez rozdział aktu. Klasyfikacja jest merytoryczna – jeden temat gromadzi przepisy rozsiane…
- Zatwierdzanie taryf procedura, w której Prezes URE zatwierdza (albo odmawia) taryfę koncesjonowanego przedsiębiorstwa – czyli realna kontrola cen tam, gdzie ni…
- Ścieżka inwestora OZE Prowadzi przez decyzje i mechanizmy od pomysłu na instalację OZE do przychodu. Dla inwestora/dewelopera – kolejność „co po czym".
- Świadectwa pochodzenia starszy mechanizm wsparcia OZE – za wytworzoną „zieloną" energię wytwórca dostaje zbywalne prawa majątkowe, które sprzedaje na giełdzie, uz…
Nic nie pasuje do szukania ani filtrów.
Aktualności regulacyjne w hasłach
Taryfa myORLEN (sprzedaż gazu) przedłużona do końca roku.
Paliwa gazoweUREURE: wytwórcy powinni skorygować wnioski o świadectwa pochodzenia w związku z ujemnymi cenami energii na TGE w maju (za godziny z ceną ujemną wsparcie nie p…
Świadectwa pochodzeniaBieżące przykłady zatwierdzeń przez Prezesa URE (sektor gazu): taryfa przesyłowa GAZ-SYSTEM oraz taryfa magazynowania Gas Storage Poland – ten sam mechanizm co…
Zatwierdzanie taryfJuż ponad 4,8 tys. gospodarstw domowych korzysta z umów z cenami dynamicznymi (dane URE) – powolny, ale rosnący trend adopcji.
Umowa z ceną dynamicznąUREOstrzeżenie konsumenckie URE: Polski Prąd i Gaz sp. z o.o. przestał świadczyć usługi sprzedaży prądu – przypadek, w którym odbiorcy przechodzą pod opiekę sprzed…
Sprzedawca z urzęduOstrzeżenie konsumenckie URE: Polski Prąd i Gaz sp. z o.o. przestał świadczyć sprzedaż prądu – jego odbiorcy przechodzą do sprzedawcy rezerwowego (ciągłość dost…
Sprzedawca rezerwowyWeszły w życie nowe rozporządzenie wykonawcze oraz rozporządzenie delegowane do REMIT (uszczegółowienie obowiązków raportowych/rynkowych).
REMITURERaport URE: w 2025 r. w małych instalacjach OZE wytworzono blisko 5,5 TWh energii elektrycznej.
Mikroinstalacja i mała instalacjaUREURE wprowadził nowe formularze do raportowania ofert sprzedaży energii uwzględnianych w porównywarce (obowiązek sprzedawców).
Porównywarka ofertUREOpublikowano Sprawozdanie Prezesa URE za 2025 r. (m.in. aukcja dla morskiej energetyki wiatrowej, pierwsze decyzje tworzące rynek wodoru).
UREUREPrezes URE ogłosił trzecią w 2026 r. aukcję na premię kogeneracyjną.
System wsparcia kogeneracjiURERozstrzygnięto drugą aukcję CHP 2026: wsparcie otrzymają 22 jednostki kogeneracyjne.
System wsparcia kogeneracjiUREPrezes URE ogłosił wyniki aukcji dodatkowej rynku mocy na rok dostaw 2027.
Aukcja mocyUREKomisja Europejska wydała opinię ws. certyfikacji przez Prezesa URE spółki GAZ-SYSTEM jako operatora systemu przesyłowego wodorowego – pierwszy krok budowy kraj…
WodórPrezes URE zatwierdziła metodę wyznaczania cen referencyjnych dla połączonego systemu wejścia/wyjścia gazu (operator: GAZ-SYSTEM).
Paliwa gazoweURE